قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ١٩١ - ١ فروتنى در پيشگاه خداوند

به هر حال، پنهان بودن جنبه‌هاى پرهيزكارى، و شناخت مقام برجسته انسان در پيشگاه خداوند، تكبّر را از آدمى سلب مى‌كند. همچنين كرامت انسانى و احتمال سعادتمندى، تقرّب و محبوبيت نزد پروردگار، اقتضا مى‌كند تواضع نسبت به بندگان خدا، اصلى مهم و خدشه‌ناپذير در رفتارهاى ميان‌فردى شمرده و به آن توجه و اهتمام شود.

گستره فروتنى‌

مقصود از گستره فروتنى، اشخاصى هستند كه فروتنى نسبت به آنان شايسته و سزاوار است. در اهميت تواضع بيان شد كه در روابط و تعاملات ميان‌فردى، تواضع اصلى فراگير است و بايد به عنوان فضيلت اخلاقى در ضمير انسان نهادينه شود و اثر آن با ابراز فروتنى، در رفتار تجلّى يابد. پس آگاهى نسبت به اين كه تواضع و فروتنى نسبت به چه كسانى سزاوارتر است ما را در كسب و بروز اين سجيه اخلاقى يارى مى‌رساند. بر اين اساس، فروتنى نسبت به اشخاص زير در آموزه‌هاى دينى توصيه شده است:

١. فروتنى در پيشگاه خداوند

منتهاى فروتنى، به خشوع و تذلل مى‌انجامد. اين نوع فروتنى، فقط در پيشگاه خدا پسنديده و شايسته است. اظهار خشوع و ذلّت در پيشگاه خداوند، ازآن‌روست كه او خالق و ولى نعمت و هستى‌بخش است و انسان بنده مملوك او كه از خود هيچ ندارد و هر آنچه به او عنايت شده از سوى خدا و از آنِ اوست. دليل ديگر اين كه خشوع و خضوع در پيشگاه پروردگار، آقايى و عزّت انسان را به دنبال دارد. از پيامبر خدا (ص)