قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ١٧٥ - واژهشناسى تواضع

تواضع‌

وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ.[١]

از مهم‌ترين ويژگى‌هاى اخلاقى در روابط ميان‌فردى و شايد برترينِ آنها «فروتنى» است. فضيلتى كه خدا در قرآن كريم با بيانى زيبا، پيامبرش را به آن سفارش و آن را اصل مهمى در تعاملات ميان‌فردى معرفى مى‌كند و مى‌فرمايد: «بال و پر خود را براى مؤمنانى كه از تو پيروى مى‌كنند بگستر!». اين تعبير زيبا، كنايه از ضرورت فروتنى و مهربانى پيامبر (ص) با مؤمنان است.[٢]

واژه‌شناسى تواضع‌

«تواضع» از ماده «و ض ع» به معناى قرار دادن و زمين گذاشتن است. در معناى لغوى اين واژه، مفهوم «پايين‌دستى» وجود دارد و اگر با حرف جرّ «على» به كار نرود يا قرينه خاصى در جمله نباشد، غالباً مقصود از آن گذاشتن روى زمين است. براى مثال، جمله «وضَع حملَه» به معناى‌

[١]. شعرا: ٢١٥.

[٢]. ر. ك: التبيان فى تفسير القرآن، ج ٨، ص ٦٧؛ مجمع البيان، ج ٧، ص ٣٢٥. نيز، ر. ك: ترجمه قرآن كريم: فيض الاسلام، آيتى، الهى قمشه‌اى، انصاريان، برزى، بروجردى پاينده.