قرآن، كتاب اخلاق - سبحانىنيا، محمد تقي - الصفحة ١٦٩ - ٢ درخواست نكردن از مردم
نياز به سمت غير دراز نمىكنند و فقر خود را آشكار نمىسازند به كار رفته است. اين بدان معناست كه انسان مؤمن، به كار و تلاش خود تكيه و از درآمد حاصل از تلاش خويش استفاده مىكند و به آن قانع است اگر چه كم باشد و از سربار شدن بر مردم و درخواست و سؤال از آنان ابا دارد و هرگز حرمت خويش را با درخواستِ كمك و دستگيرى ضايع نمىسازد، هر چند درآمد حاصل از آن بسيار باشد. قرآن مىفرمايد:
لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيماهُمْ لا يَسْئَلُونَ النَّاسَ إِلْحافاً وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ.[١]
صدقه از آن نيازمندانى است كه در راه خدا از كار ماندهاند و از رفتن ناتوانند؛ ناآشنايان، بىنيازشان مىپندارند ولى آنها را به رخسار مىشناسى كه هرگز با اصرار از مردم درخواست نمىكنند و هر مالى كه ببخشيد خداوند از آن آگاه است.
در اين آيه شريفه يكى از موارد مهم مصرف صدقه تعيين شده است. آنان گروهى هستند كه به دلايل مختلف همچون ناتوانى از كار و تلاش يا بيمارى و مانند آن، به فقر مالى مبتلا شدهاند. البته برخى از مفسران، مقصود از عبارت أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ را كسانى مىدانند كه به دليل جهاد فى سبيل الله، امكان كار و تلاش براى تأمين معاش خود و خانواده را نداشتهاند.[٢] به هر روى، نيازمندانى كه فقر و نيازشان برخاسته از عدم امكان يا عدم توان فرد باشد، شايسته توجه و كمكرسانى هستند پيش از آن كه به زبان آيند. اما نيازمندانى كه نيازشان
[١]. بقره: ٢٧٣.
[٢]. ر. ك: تفسير الصافى، ج ١، ص ٣٠٠؛ ترجمه جوامع الجامع، ج ١، ص ٣٥٦.