رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٣٩ - ١ بهداشت و پاكيزگى

همچنين امام على (ع) در تبيين اهميت و لزوم رعايت پاكيزگى و بهداشت مى‌فرمايد:

خودتان را با آب از بوى نامطبوعى كه موجب آزار ديگران است پاكيزه سازيد و به خود برسيد؛ زيرا خداوند از بندگان پلشتى كه هر كه با او بنشيند از او اذيت مى‌شود بيزار است.[١]

لازمه برقرارى ارتباط سالم با همنوعان و رعايت حقوق خود و همنوعان در تعاملات و نيز يكى از نخستين اقدام‌هاى اخلاقى هر انسان مؤمن و خردمند، اين است كه در پاكيزگى، نظافت و رعايت بهداشت بكوشد تا سعادت خود و ديگران را از اين منظر تأمين كند. پيوند رعايت نظافت و پاكيزگى با سعادت انسان، از متون روايى ذيل قابل استفاده است: «به اندازه‌اى كه مى‌توانيد خود را پاكيزه گردانيد؛ زيرا خداوند اسلام را بر پاكيزگى بنا نهاده است و جز پاكيزگان به بهشت داخل نمى‌شوند».[٢]

البته مقصود ما از رعايت بهداشت، مفهوم عام و وسيع آن است؛ يعنى مراقبت از سلامت خويش. سلامت، نعمتى است كه خداوند متعال به بندگانش عطا كرده است؛ پس مراقبت از آن در حقيقت مراقبت از نعمت الهى و پاسدارى از آن است؛ چرا كه شكر نعمت خدا به آن است كه از نعمت او به‌درستى استفاده شود. بنابراين آدمى حق ندارد سلامت خود را بى‌جهت به خطر اندازد يا در نگهدارى از آن كوتاهى كند. ارزش اين نعمت به اندازه‌اى است كه امام على (ع) در اولين سخنرانى‌اش پس از رحلت پيامبر مى‌فرمايد:

«ولا لباس اجمل من العافية و لا وقاية امنع من السلامة».[٣]

پيامبر اكرم (ص) نيز سلامت را يكى از دو نعمتى مى‌داند كه مردم قدر آن را نمى‌دانند تا آن هنگام كه آن را از دست مى‌دهند:

«نعمتان مغبون فيهما كثير من الناس، الصحة و الفراغ».[٤]

[١]. الخصال: ص ٦٢٠ ح ١٠.

[٢]. كنز العمال: ٢٦٠٠٢.

[٣]. الكافى: ج ٨ ص ١٨.

[٤]. عوالى اللآلى: ج ١ ص ١٦٨ ح ١٨٥.