رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٩٥ - الف - اهميت شناخت خود

در حوزه شناخت، طرح دو نوع بحث امكان‌پذير است: يكى بحث از شناخت خود، و ديگرى بحث از چگونگى تحصيل شناخت. به عبارت روشن‌تر، يكى «خودشناسى»، و ديگرى «فرايند خودشناسى» است. اما موضوع شناخت نفس يا خودشناسى‌[١] از جمله موضوعاتى است كه دانشمندان بزرگ اسلامى، از گذشته‌هاى دور تا امروز به‌تفصيل به آن پرداخته‌اند و امروزه نگاشته‌هاى فراوانى درباره آن در دسترس است. ما نيز در اين نوشتار به اندازه ضرورت، در بحث مبانى انسان‌شناختى (فصل دوم)، به موضوع شناخت خود پرداختيم. ازاين‌رو در اين فصل درباره چگونگى شناخت خود، كه كمتر به آن پرداخته شده است سخن خواهيم گفت. بنابراين در اين فصل در مقام خودشناسى نيستيم، بلكه فقط درباره خودشناسى و فرايند تحصيل آن بحث خواهيم كرد. عناوين اين فصل به شرح ذيل است:

اهميت شناخت خود

مفهوم شناخت خود

هدف از شناخت خود

ابزار شناخت خود

انواع شناخت خود

راه‌هاى شناخت خود

شناخت‌نما

الف- اهميت شناخت خود

اهميت شناخت خود، بر كسى پوشيده نيست. در متون دينى به‌ويژه روايات كم نيست رواياتى كه لزوم و اهميت و نيز آثار و فوايد شناخت نفس خويش را به‌روشنى بيان كرده و براى تحكيم اعتقادات مسلمانان به خداوند و تقويت انگيزه آنان براى انجام‌دادن كار نيك و اصلاح رفتار در همه حوزه‌هاى رفتارى، شناخت نفس را يكى از مهم‌ترين اقدامات به شمار آورده است. اين آيات و روايات، شناخت نفس را سودمندترينِ دانش‌ها معرفى كرده‌[٢] و شناخت خداوند متعال را در

[١].Self -Knowledge ,Self -Cognition .

[٢]. امام على( ع):