رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٨٤ - ٢ استمرار(مراقبت دائم)

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ‌[١]

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، از خدا بترسيد؛ و هر كس بايد بنگرد كه براى فردايش چه فرستاده است. از خدا بترسيد؛ كه خدا به كارهايى كه مى‌كنيد آگاه است.

علامه طباطبايى در تفسير اين آيه مى‌نويسد:

اين آيه ... مؤمنان را وادار مى‌كند مراقب اعمال خود باشند، كه چه مى‌كنند؛ صالح آن‌ها كدام، و طالحش كدام است؛ چون سعادت زندگى آخرتشان به اعمالشان بستگى دارد؛ و مراقب باشند كه جز اعمال صالح انجام ندهند، و صالح را هم خالص براى رضاى خدا به جاى آورند، و اين مراقبت را استمرار دهند، و همواره از نفس خود حساب كشند، و هر عمل نيكى كه در كرده‌هاى خود يافتند، خدا را شكر گزارند، و هر عمل زشتى ديدند خود را توبيخ كرده، نفس را مؤاخذه كنند، و از خداى تعالى طلب مغفرت كنند.[٢]

در حديثى از امام على (ع) مى‌خوانيم:

ينبغى ان يكون الرجل مهيمنا على نفسه، مراقبا قلبه، حافظا لسانه.[٣]

سزاوار است انسان بر خويشتن مسلط، و هميشه مراقب قلب و نگاهدار زبان خويش باشد.

امام صادق (ع) در بيانى شيوا، ضمن بيان لزوم مراقبت دائم و مستمر مى‌فرمايد:

من رعى قلبه عن الغفلة و نفسه عن الشهوة و عقله عن الجهل، فقد دخل فى ديوان المتنبهين، ثم من رعى عمله عن الهوى، و دينه عن البدعة، و ماله عن الحرام فهو من جملة الصالحين:[٤]

كسى كه مراقب قلبش در برابر غفلت، و نفسش در برابر شهوت، و عقلش در مقابل جهل باشد، نام او در دفتر بيداران و آگاهان ثبت مى‌شود، و آن كس كه مراقب عملش از نفوذ هواپرستى، و دينش از نفوذ بدعت، و مالش از آلودگى به حرام باشد، در زمره صالحان است.

[١]. حشر: ١٨.

[٢]. ترجمه تفسير الميزان: ج ١٩ ص ٣٧٤.

[٣]. ميزان الحكمة: ج ٢ ص ١١٠٨.

[٤]. مصباح الشريعه: ص ٢٢.