رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٧٦ - فكر

امام رضا (ع) خاموشى را راهنما به‌خوبى‌ها دانسته، مى‌فرمايد:

ان الصمت باب من ابواب الحكمة ان الصمت يكسب المحبة انه دليل على كل خير.[١]

خاموشى، يكى از درهاى حكمت، و محبت‌زاست و راهنماى آدمى به هر خوبى است.

البته بايد توجه داشت كه خاموشى و پرهيز از سخن گفتن، زمانى ثمربخش است كه با تفكر در آيات و نشانه‌ها و جلوه‌هاى رحمت، قدرت و حكمت خداوند همراه باشد؛ والّا نفع چندانى نخواهد داشت.[٢]

فكر

از مهم‌ترين رفتارهايى كه به انسان در كنترل نفس و مهار كردن آن يارى مى‌رساند، تفكر است. شايد بر هيچ‌كس پوشيده نباشد كه تفكر انسان تا چه اندازه در دين سفارش و تمجيد شده است. اين امر تا آنجا سفارش شده است كه در برخى روايات، يك ساعت تفكرْ برتر از هفتاد سال عبادت دانسته شده است. بى‌ترديد اين ارزش والا از آن روست كه فكر مى‌تواند مسير زندگى فرد را تغيير دهد و سرنوشتش را از شقاوتمندى و هلاكت، به سعادت و رستگارى تغيير دهد. به هر تقدير، تفكر نقشى اساسى در كنترل نفس توسط انسان دارد. به اين امر در آيات و روايات فراوان اشاره شده و به آن تصريح شده است كه پرداختن تفصيلى به آن را در جاى خود لازم مى‌دانيم، اما در اينجا به‌اختصار به چند نمونه از متون معصومان (عليهم السلام) اشاره مى‌كنيم. از پيامبر خاتم (ص) نقل شده است:

فكرة ساعة خير من عبادة سنة و لا ينال منزلة التفكر الا من خصه الله بنور المعرفة و التوحيد:[٣]

يك ساعت فكر كردن، از يك سال عبادت بهتر است و جز كسى كه‌

[١]. الكافى: ج ٢ ص ١١٣ ح ١.

[٢]. غرر الحكم: ص ٥٤٦

[٣]. مصباح الشريعة: ص ١٧٠.