اجازه بروز و ظهور را به صورت مطلق از آن بگيرد. آموزه‌هاى اسلامى، با هدايت همه تمايلات و گرايش‌ها به مسير صحيح، پيروان خود را دعوت مى‌كند به اندازه مطلوب و با حفظ شئون انسانى و رعايت كرامت و حرمت خود، از آن تمايلات برخوردار شوند. اين يعنى كنترل تمايلات و جلوگيرى از سركشى يا خروج از حد اعتدال و حدود شرع مقدس. آموزه‌هاى اسلامى مى‌آموزد كه گرچه انسان نفس طبيعى و گرايش‌هاى غريزى دارد، بايد بداند كه خالق حكيم هيچ خصلتى را كه مطلقاً بى‌فايده و زيان‌آور باشد به او اعطا نكرده و هرگز از او نخواسته است كه يكى از آن‌ها را به طور كامل سركوب كند. همچنين هيچ خصلتى نداده است تا انسان به طور مطلق، توجه و اهتمام خود را به آن جلب كند و از امور ديگر بازماند.[١] ازاين‌رو آنچه خداى متعال به او عطا كرده، براى زندگى در دنيا و پيمودن كمال و نيل به سعادت ضرورى است. پس اگر آن را آن‌گونه كه او ترسيم كرده به‌كار گيرد و از آن بهره‌بردارى كند، به آن هدف والا دست خواهد يافت. ازاين‌رو براى اعضا و جوارح بدن كه گرايش‌هاى حيوانى و طبيعى انسان غالباً توسط آن‌ها ارضا مى‌شود، حقوقى ترسيم مى‌كند و پايمال كردن آن حقوق را خطا و گاه گناه مى‌داند. همچنين او را متوجه مى‌كند به اينكه حقيقت انسان، فقط تمايلات همين اعضا و جوارح نيست؛ بلكه او حقيقتى فراتر از نفس طبيعى و تمايلات مربوط به آن دارد كه بايد به خواست آن نيز توجه و كمال آن را نيز به طور جدى پيگيرى كند.

امام سجاد (ع) در رساله حقوق مى‌فرمايد:

اما حق نفسك عليك، فأن تستوفيها فى طاعة الله فتؤدى الى لسانك حقه و الى سمعك حقه و الى بصرك حقه و الى يدك حقها و الى رجلك حقها و الى بطنك حقه و الى فرجك حقه و تستعين بالله على ذلك.[٢]

اما حق نفست بر تو آن است كه به تمام و كمال، آن را در مسير اطاعت خدا قرار دهى؛ پس ادا كنى حق گوش، چشم، دست، پا، شكم و دامنت را، و در اداى حق اعضا و جوارحت، از خدا كمك بخواهى.

[١]. اسرا: ٢٩ وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى‌ عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً نه دست خويش از روى خسّت به گردن ببند و نه به سخاوت يكباره بگشاى؛ كه در هر دو حال، ملامت‌زده و حسرت‌خورده بنشينى.

[٢]. رساله حقوق امام سجاد( ع): ص ٣٣.