ديگران، در گرو تعلّم و تربيت‌يافتگى خود است و دست‌كم، اثر بيشترى خواهد داشت، به‌ويژه در بُعد تربيت و تزكيه. سپس در ادامه بيان شريف امام (ع) كسى كه در اين دو مقام، به تعليم و تربيت خود اهتمام ورزيده، از كسى كه به تعليم و تربيت ديگرى پرداخته، سزاوارتر بر تكريم و تجليل دانسته شده است. از اين بيان مى‌توان نتيجه گرفت كسى كه در تعليم و تربيت، خود را بر ديگران مقدم داشته است، سزاوارتر و شايسته‌تر براى تكريم و تجليل است از كسى كه در اين دو زمينه، ديگران را بر خود مقدم داشته است.

استاد قراملكى، در تحليل اين روايت، علت برترى معلم نفس خويش بر معلم ديگران را در سه امر دانسته، مى‌نويسد:

تعليم خويش، شرط كارآيى تعليم ديگران است؛

اهتمام به تعليم ديگران، ممكن است با غفلت از خويش همراه گردد؛ اما پرداختن به تعليم خويش، لزوماً با خودآگاهى و توجه به خويش همراه است؛

تأديب خويش، بسى سخت‌تر و پيچيده‌تر از تأديب ديگران است. فضيلتى كه دشوارياب است و نيل به آن به مجاهده بيشترى نياز دارد، ستودنى است.[١]

نتيجه آنكه اصلاح رفتار با خود، اعم از تعليم و تربيت خويش، بر تعليم و تربيت ديگران مقدم است و لازمه اصلاح رفتار با خود، به مفهوم خاص آن، اين است كه تعليم و شناخت كه محصول آن است تحقق يابد. اين بدان جهت است كه شناخت نفس و آگاهى از ابعاد وجودى خويش، مقدمه اصلاح تعامل با خود به شمار مى‌آيد. به عبارت ديگر، اصلاح رفتار با خود، به مفهوم عام آن كه شناخت و معرفت و نيز تعليم را دربر مى‌گيرد، به اصلاح رفتار با خود به مفهوم خاص آن منجر خواهد شد و رابطه فرد با خود را اصلاح خواهد كرد. براى مثال از امام باقر (ع) روايت شده است:

سُدّ سبيل العجب بمعرفة النفس‌

:[٢] راه خودبزرگ‌بينى، با شناخت نفس خويش مسدود مى‌شود. ايشان همچنين مى‌فرمايد:

من عرف نفسه جاهدها، و من جهل نفسه اهملها

:[٣] هر كس نفس خويش را بشناسد، با آن مبارزه خواهد كرد و آن كس كه به آن نادان باشد، رهايش خواهد ساخت.

[١]. النهج: ش ٣٠ ص ٥٤.

[٢]. تحف العقول: ص ٢٨٥.

[٣]. عيون الحكم و المواعظ: ص ٤٥٣.