رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ١٠٩ - ٣ قلب

مراقبت از رِقّت و جلاى قلب و برحذر بودن از رفتارهايى كه به قساوت، بيمارى و حتى مرگ قلب منجر مى‌شود، بسيار توصيه شده است. بيانات قرآنى و روايى، كسانى را كه معارف دينى را ادراك نمى‌كنند و به دعوت پيامبران لبيك نمى‌گويند، يا اهل گناه و فسادند، از قلب سالمى كه باعث شود بفهمد و ادراك كنند محروم مى‌شمارد. نمونه‌هايى از آيات قرآن عبارت است از:

وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها.[١]

وحقاً آفريديم براى جهنم، بسيارى از جن و انس را [چون كه‌] دل داشتند، ولى با آن نمى‌فهميدند.

وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَ جَعَلْنا عَلى‌ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ.[٢]

وبعضى از آنان به تو گوش فرا مى‌دهند و قرار داديم بر دل‌هايشان پرده‌ها و حجاب‌هايى [كه مانع مى‌شود] از اينكه آن را بفهمند.

أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‌ قُلُوبٍ أَقْفالُها.[٣]

آيا درباره قرآن نمى‌انديشند، يا بر دل‌ها قفل‌هاشان زده شده [و از درك آن مانع مى‌شود؟].

لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها.[٤]

دل دارند و با آن نمى‌فهمند، و چشم دارند و با آن نمى‌بينند، و گوش دارند و با آن نمى‌شنوند.

فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ.[٥]

پس اين چشم‌ها كور نيستند، بلكه دل‌هايى كه در سينه‌ها هستند كورند.

علامه جعفرى، قلب سليم را قطب‌نماى انسان، و توانمند در شناخت جهان و انسان مى‌داند و معتقد است يگانه ارمغانى كه انسان بايد از اين دنيا به پيشگاه خداوند ببرد، قلب سليم است:

[١]. اعراف: ١٧٩.

[٢]. انعام: ٢٥. جمله‌ وَ جَعَلْنا عَلى‌ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ‌ در آيه ٤٦ سوره اسرا و آيه ٥٧ سوره كهف نيز آمده است.

[٣]. محمد: ٢٤.

[٤]. اعراف: ١٧٩.

[٥]. حج: ٤٦.