بر كسى پوشيده نيست كه رژيم غذايى، تأثير مستقيم و زودهنگام در تأمين سلامت جسم و استمرار آن، يا ابتلاى جسم به بيمارى خواهد داشت. در متون دينى در اين دو حوزه توصيه‌هاى بسيارى وارد شده است، اما پرداختن به آن به صورت مفصل، خارج از عهده اين اثر است و بايد در كتب طب سنتى يا مباحث مربوط به آداب الاعمال در پى آن بود؛ اما در اينجا اشاره‌اى مختصر به اين بحث اجتناب‌ناپذير است.

قرآن كريم با يك جمله، اساس سلامت بشر را بر تغذيه صحيح و پرهيز از افراط و زياده‌رَوى مى‌داند و مى‌فرمايد:

كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ.[١]

بخوريد و بياشاميد ولى اسراف نكنيد؛ كه او اسراف‌كنندگان را دوست ندارد.

البته تفريط نيز همانند افراط در خوردن و آشاميدن، زيانبار است و موجب به خطر افتادن سلامت جسم انسان مى‌شود، اما بيشترِ انسان‌ها، آنگاه كه در استفاده از نعمت‌هاى خدا از تمكن همه‌جانبه برخوردار باشند، در دام پُرخورى و افراط و زياده‌روى افتاده، به بيمارى‌هاى گوناگون مبتلا مى‌شوند. به همين دليل، موضوع پرهيز از اسراف و زياده‌روى، دستورى كليدى در بهداشت به‌شمار مى‌آيد و توصيه‌هاى فراوانى دراين‌خصوص در روايات آمده است.

امام رضا (ع) در بيانى زيبا، در لزوم توجه به اصل تغذيه صحيح، خوردن و آشاميدن طيبات و پرهيز از زياده‌روى در خوردن و آشاميدن، اين‌گونه مى‌فرمايد:

انَّ الجَسَدَ بِمَنْزِلَةِ الأرْضِ الطَّيبَةِ، مَتى تُعُوهِدَتْ بِالْعِمَارَةِ و السَّقْى مِنْ حَيثُ لا تَزْدادُ فِى الماءِ فَتَغْرَقَ وَ لا ينْقُصُ مِنْهُ فَتَعْطَشَ دامَتْ عِمارَتُها وَ كثُرَ ريعُها وَ زَكا زَرْعُها، و إن تُغُوفِلَ عَنْها فَسَدْتَ وَ لَمْ ينْبُتْ فيها العُشْبُ، فَالْجَسَدَ بِهذِهِ الْمَنْزِلَةِ، وَ بِالتَّدْبيرِ فِى الَأغْذِيةِ وَ الْأشْرِبَةِ يصْلُحُ وَ يصِحُّ وَ تَزْكو الْعافِيةُ فيهِ.[٢]

بدن همانند زمينى مساعد است كه اگر در آبادانى و آبيارى آن سعى شود، و دقت شود، تا نه بيش از اندازه آبيارى شود كه زراعت در آن غرق گردد و از بين برود؛ و نه كم باشد كه خشك شود، همواره آن زمين آباد و شكوه آن‌

[١]. اعراف: ٣١

[٢]. مستدرك الوسائل: ج ١٦ ص ٤٥٥ ح ٢٠٥٣٤.