رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٣٧ - ب - ضرورت مراقبت از سلامت جسم

است: «با دست خود خويشتن را به هلاكت نيندازيد»؛ و همچنين ادلّه عقلى، جواز و وجوب آن را تأييد مى‌كند؛ زيرا با اين كار ضرر را از جان خود دور مى‌سازد. پس هيچ مانع عقلى و نقلى كه اين كار را منع كند وجود ندارد.

ابن‌يونس عاملى نيز مى‌گويد:

قد أبيحت كلمة الكفر و غيرها من المحرمات عند الخوف على النفس.[١]

هنگام ترس، كفرگويى و هرچه غير از آن، كه حرام است، مباح است.

اين فتاوا و نظاير بى‌شمار آن كه در كتب فقهى انديشمندان و فقيهان مسلمان آمده است، از پشتوانه آيات قرآن كريم و روايات معصومان (عليهم السلام) برخوردار است. ذكر چند نمونه از اين روايات، سودمند است:

از امام باقر (ع) نقل شده است كه مى‌فرمايد:

سلامة الدين و صحة البدن خير من المال.[٢]

سلامت دين و بدن، بهتر از مال دنيا است.

مفضل‌بن‌عمر مى‌گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم:

فدايت شوم، مرا از اينكه چرا خدا شراب، ميته، خون و گوشت خوك را حرام كرده آگاه فرما.

فرمود: خداوند متعال ... خلق را آفريد و به آنچه براى بدن آنها لازم و مفيد است آگاه است؛ پس آن‌ها را بر او حلال كرد و مباح داشت از باب تفضل بر آن‌ها و رعايت مصلحتشان؛ و نيز به آنچه براى آن‌ها زيان داشت آگاه بود؛ پس آن‌ها را از آن نهى و بر آن‌ها حرام كرد. سپس- محرمات را- براى مضطر مباح قرار داد وآن را حلال كرد آنگاه كه بدنش جز به آن سالم نمى‌ماند؛ پس او را به تناول از آن حرام به اندازه ضرورت، امر فرمود نه بيشتر از آن.[٣]

---

[١]. الصراط المستقيم: ج ٢ ص ٢٩٥.

[٢]. شرح اصول كافى ملاصالح: ج ٩ ص ١١٦.

[٣]. المحاسن: ج ٢ ص ٣٣٤ ح ١٠٤:

أخبرنى جعلت فداك لم حرم الله الخمر و الميتة و الدم و لحم الخنزير؟ فقال: إن الله تبارك و تعالى ... خلق الخلق و علم ما يقوم به أبدانهم و ما يصلحهم، فأحله لهم و أباحه تفضلا منه عليهم به تبارك و تعالى لمصلحتهم و علم عز وجل ما يضرهم فنهاهم عنه و حرمه عليهم، ثم أباحه للمضطر و أحله فى الوقت الذى لا يقوم بدنه إلا به فأمره أن ينال منه بقدر البلغة لا غير ذلك.