دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢٨ - ٢ - ١ توسعه و تعميق معرفت و بصيرت

العِلمُ أصلُ كُلِّ خَيرٍ، الجَهلُ أصلُ كُلِّ شَرٍّ.[١]

دانش، بنياد هر خير، و نادانى، ريشه هر شرّى است.

نخستين پايه‌هاى ارزش‌هاى اسلامى، خردورزى است.[٢] شخص مسلمان در هر اقدامى كه مى‌خواهد انجام دهد، نياز به شناخت و معرفت دارد. امام على عليه السلام، خطاب به يكى از يارانش به نام كُميل مى‌فرمايد:

ما مِن حَرَكَةٍ إلّاوَ أنتَ مُحتاجٌ فيها إلى‌ مَعرِفَةٍ.[٣]

هيچ حركتى نيست، مگر آن كه در آن، نيازمند شناختى هستى.

مهم‌ترين ويژگى‌هاى منتظران راستين و زمينه‌سازان حكومت مهدوى، رشد و كمال خرد و معرفت است. در اين باره از امام زين العابدين عليه السلام نقل شده:

وَالمُنتَظِرينَ لِظُهورِهِ أفضَلُ مِن أهلِ كُلِّ زَمانٍ؛ لِأَنَّ اللَّهَ- تَبارَكَ وتَعالى‌- أعطاهُم مِنَ العُقولِ وَالأَفهامِ وَالمَعرِفَةِ، ما صارَت بِهِ الغَيبَةُ عِندَهُم بِمَنزِلَةِ المُشاهَدَةِ ....[٤]

و منتظران ظهورش، از مردم هر روزگار ديگرى برترند؛ زيرا خداوند- تبارك و تعالى- چنان عقل و فهم و معرفتى به آنان داده كه غيبت براى آنان به سانِ مشاهده است.

بدين سان، تكيه‌گاه اصلى انقلاب مهدوى، معرفت و بصيرت است، و مبارزه با انحرافات و تلاش براى پديدآوران جامعه آرمانىِ اسلام، از همين نقطه آغاز خواهد شد. در اين باره، امام على عليه السلام تعبير بسيار لطيفى دارد و مى‌فرمايد:

حتّى‌ إذا وافَقَ وارِدُ القَضاءِ انقِطاعَ مُدَّةِ البَلاءِ حَمَلُوا بَصائِرَهُم عَلى‌ أسيافِهِم وَ دانُوا لِرَبِّهِم بأمرِ واعِظِهِم.[٥]

[١]. غرر الحكم: ح ٨١٨ و ٨١٩.

[٢]. از امام على عليه السلام نقل شده:« قواعد الإسلام سبعة: فأوّلها العقل ...؛ پايه‌هاى اسلام هفت تاست. نخستين آنهاعقل است»( تحف العقول: ص ١٩٦).

[٣]. تحف العقول: ص ١٧١، بشارة المصطفى: ص ٢٥ عن كميل بن زياد، بحارالأنوار: ج ٧٧ ص ٢٦٧ ح ١.

[٤]. ر. ك: ج ٥ ص ٣٤٦ ح ٩٣٥.

[٥]. نهج البلاغة: خطبه ١٥٠، بحار الأنوار: ج ٢٩ ص ٦١٦ ح ٢٩.