دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٠٠ - وحدت دين و كثرت شرايع

شده كه:

عيسى عليه السلام در ميان امّت من، حاكم و امام عادلى است. عيسى عليه السلام صليب (چوبه دار) را مى‌كوبد و نابود مى‌كند، خوك را مى‌كُشد، جزيه را از بين مى‌برد و صدقه را ترك خواهد كرد.[١] در متن اين حديث نيز عبارت‌ «يضع الجزية» آمده كه آن را به از بين بردن جزيه معنا كرده‌اند.

وحدت دين و كثرت شرايع‌

بر اساس آنچه در كتب لغت آمده، تفاوتى ميان «دين» و «شريعت» قائل شده‌اند. به نظر لغت‌دانان، دين، موضوعى عام‌تر و شريعت، خاص‌تر است.[٢] دين مانند درياست و شرايع، آب‌راهه‌هايى هستند كه از آن دريا منشعب مى‌شوند. مفسّران نيز به اين تفاوت اشاره كرده‌اند. از باب نمونه، گفتار علّامه طباطبايى در تفسير گران‌سنگ الميزان را مى‌آوريم:

از ظاهر قرآن كريم، چنين بر مى‌آيد كه كلمه «شريعت» در معنايى خاص‌تر از معناى دين، استعمال مى‌شود، چنان كه آيات زير بر آن دلالت دارد: «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ؛[٣] دين نزد خدا [و مقبول درگاه او] تنها اسلام است»، «وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ، وَ هُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرِينَ؛[٤] و كسى كه غير از اسلام، دينى ديگر بپذيرد، از او قبول نمى‌شود و او در آخرت، از زيان‌كاران است».

از اين دو آيه به خوبى بر مى‌آيد كه هر طريقه و مسلكى در پرستش خداى متعال، دين هست، ولى دين مقبول درگاه خدا، تنها اسلام است. پس دين از نظر قرآن، معنايى عام و وسيع دارد. حال اگر آن دو آيه را به آيه: «لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ

[١]. الملاحم و الفتن: ص ١٧٣. نيز، ر. ك: همين دانش‌نامه: ص ٣٢٧ ح ١٨٤٠.

[٢]. لسان العرب: ج ٨ ص ١٧٥، مجمع البحرين: ج ٤ ص ٣٥٢، مفردات الفاظ القرآن: ص ٤٥٠.

[٣]. آل عمران: آيه ١٩.

[٤]. آل عمران: آيه ٨٥.