«إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئاً وَ لَمْ يُظاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى‌ مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ»[١].

مگر آن مشركانى كه با آنان پيمان بسته‌ايد، و چيزى از [تعهّدات خود نسبت به‌] شما فروگذار نكرده، و كسى را بر ضدّ شما پشتيبانى ننموده‌اند. پس پيمان اينان را تا [پايان‌] مدّتشان تمام كنيد؛ چرا كه خدا پرهيزگاران را دوست دارد.

جالب اين است كه به گفته مقاتل بن سليمان بلخى، همين آيه چهار سوره توبه در شأن همين نُه تنى نازل شده كه در آيه مورد بحث ما به آن اشاره رفته است.[٢]

در عين حال، قرآن كريم، بلا فاصله هشدار مى‌دهد كه اگر در باره كسى يا گروهى احتمال فتنه‌گرى يا حيله و مانند آن برود، مسلمانان بايد به‌هوش باشند و فريب پيشنهاد صلح آنها را نخورند.[٣]

در سوره ممتحنه نيز به مسلمانان اجازه داده شده كه با مخالفانى كه سرِ جنگ و ستيز با مسلمانان ندارند و ظلمى به آنها نكرده‌اند، صلح و دوستى داشته باشند:

«لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ.[٤]

خدا شما را از نيكى كردن و عدالت ورزيدن با آنانى كه با شما در دين نجنگيده‌اند و از سرزمينتان بيرون نرانده‌اند، باز نمى‌دارد. خدا، كسانى را كه به عدالت رفتار مى‌كنند،

[١]. توبه: آيه ٤.

[٢]. تفسير مقاتل بن سليمان: ج ١ ص ٣٩٥.

[٣].« سَتَجِدُونَ آخَرينَ يُريدُونَ أَن يَأمَنُوكُم وَ يَأمَنُوا قَومَهُم كُلَّما رُدُّوا إِلَى الفِتنَةِ أُركِسُوا فيها فَإِن لَم يَعتَزِلُوكُم وَ يُلقُوا إِلَيكُمُ السَّلَمَ وَ يَكُفُّوا أَيدِيَهُم فَخُذُوهُم وَ اقتُلُوهُم حَيثُ ثَقِفتُمُوهُم وَ أُولئِكُم جَعَلنا لَكُم عَلَيهِم سُلطاناً مُبيناً؛ گروه ديگرى را خواهيد يافت كه مى‌خواهند از شما و قوم خود در امان باشند. اينان، هر گاه كه به كفر دعوت شوند، بدان باز گردند. پس اگر خود را به كنارى نكشند و صلح نكنند و از اعمال خويش، باز نايستند، آنان را هر جا كه يافتيد، بگيريد و بكُشيد كه شما را بر آنان تسلّطى آشكار داده‌ايم»( نساء: آيه ٩١).

[٤]. ممتحنه: آيه ٨.