دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٧١ - ١ عدم اكراه در دين

اگر خدا بخواهد، همه را به راه راست مى‌برد. پس، از نادانان مباش».

«وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكُوا وَ ما جَعَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ.[١]

اگر خدا مى‌خواست، آنان، شرك نمى‌آوردند، و ما تو را نگهبانشان نساخته‌ايم و تو، كارسازشان نيستى».

از آيات ياد شده، استفاده مى‌شود كه سنّت الهى بر آن است كه در مسائل اعتقادى و ايمانى، انسان را آزاد بگذارد تا خود، انتخاب كند. همچنين به دليل استفاده از كلمه «لو»، يكى از ادات شرط در برخى آيات، فهميده مى‌شود كه هيچ گاه مشيّت الهى به اين تعلّق نمى‌گيرد كه همه مردم روى زمين بر هدايت و ايمان، گرد آيند.[٢] در نتيجه، مى‌توان استنتاج كرد كه تا قيامت، كسانى خواهند بود كه بر طريق هدايت نباشند.

حال اگر آياتى را در نظر آوريم كه وحدت امّت‌ها را نفى مى‌كنند، اين استدلال، تقويت مى‌شود و مى‌توان از آنها نتيجه گرفت كه اديان ديگر، دستِ كم اديان آسمانى، در جامعه مهدوى حضور خواهند داشت. در اين باره، چهار آيه آمده است:

١. «وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ.[٣]

[١]. انعام: آيه ١٠٧.

[٢]. در زبان عربى،« لو» براى بيان شرطى است كه تحقّق آن، محال است. هر گاه بخواهند از شرط ممكن سخن‌بگويند، از ساير ادات شرط، مانند« إن» و« إذا» استفاده مى‌كنند.

[٣]. مائده: آيه ٤٨.