قابلیت تشخیص و تربیت شدن داشته باشد. به همین دلیل است در روایات وارده، به والدین توصیه شده است که کودک را تا هفت سال به عنوان سید و آزاد به حال خود بگذارند و تربیت و تأدیب را از هفت سال دوم آغاز کنند.[١]

تنبیه‌بدنی کودکان از سوی معلمان

در مباحث قبل از نظر گذشت که در یک صورت تنبیه‌بدنی واجب است و آن صورتی است که کودک در فرض تربیت نشدن به هلاکت می‌افتد و دنیا یا آخرت خود را تباه می‌نماید و تنها و تنها راه تربیت او عبارت است از تنبیه‌بدنی. در این فرض، تنبیه‌بدنی واجب است و این دلیل، به پدر و مادر اختصاص ندارد و اما در غیر این صورت، آیا دلیلی از ناحیه شریعت رسیده است که برای معلمان جواز تنبیه‌بدنی را نسبت به شاگردان ایشان اثبات نماید یا خیر؟

تنها دلیلی که در مورد تنبیه‌بدنی معلمان رسیده، این روایت است:

عن علی بن ابراهیم، عن ابیه، عن النوفلی، عن السکونی، عن ابی عبدالله٧، انّ امیرالمؤمنین٧ القی صبیان الکتاب الواحهم بین یدیه لیخیر بینهم، فقال: «اما انها حکومة و الجور فیها کالجور فی الحکم، ابلغوا معلّمکم ان ضربکم فوق ثلاث ضربات فی الادب اقتصّ منه».[٢]

در سند این حدیث، علی بن ابراهیم، مورد توثیق نجاشی است[٣] و ابراهیم بن هاشم هم مورد توثیق فرزند اوست، چرا که در سلسله سند تفسیر فرزندش، یعنی علی بن ابراهیم قرار دارد و به حکم مقدمۀ تفسیر، کلیۀ کسانی که در سلسله سند روایات وارده در تفسیر قرار دارند، از نظر ایشان موثق‌اند.[٤] البته این مسأله نزد صاحب‌نظران مورد اختلاف است. برخی از صاحب‌نظران وجود راوی در سلسله سند روایت‌های تفسیر القمی را دلیل بر وثاقت او دانسته و برخی این مطلب را قبول نکرده‌اند،[٥] ولی به نظر نمی‌رسد که در مورد ابراهیم بن هاشم مشکلی وجود داشته باشد.

نوفلی نیز اگر چه توثیق خاصی ندارد، ولی مشمول توثیقات عامه از چند جهت است: اولاً،
جزو رجال اسناد روایات تفسیر علی بن ابراهیم قرار دارد[٦] و ثانیاً، جزو مروی عنه مشایخ ثقات است
که یکی از آنها صفوان بن یحیی است.[٧] و ثالثاً، جزو کسانی است که از کتاب نوادر الحکمة استثنا
نشده است.[٨]

[١]. همان، ج١٦، ص٤٦ ـ ٥١.

[٢]. الکافی، ج٧، ص٢٦٠.

[٣]. جواهر الکلام، ج٤١، ص٤٤٦.

[٤]. وسائل الشیعة،ج ٢١، ص٤٧٣ ـ ٤٧٦.

[٥]. همان، ج٢٨، ص٣٧٢.

[٦]. رجال النجاشی، ص٢٦٠، ش ٦٨٠.

[٧]. معجم الثقات، ص٥.

[٨]. اصول علم الرجال، ص١٦٣ ـ ١٦٥.