مسألۀ امكان غيبت امام عصر٤ و پيشگويى اين غيبت توسط ديگر حجج الهى از جمله شبهاتى است كه در عصر حاضر، از جانب مخالفان مطرح شده است.آنان با زير سؤال بردن صحت اسناد روايات غيبت، بر طبق مبانى شيعيان، مسألۀ غيبت امام دوازدهم را ساختۀ انديشۀ عالمان شيعى و محدثانى چون نعمانى و شيخ مفيد مى‌دانند.

براى پاسخ‌گويى به این‌گونه شبهات، روايات معصومان مورد پژوهش قرار گرفت و روشن شد كه صدور روايات صحيح در مسألۀ غيبت از سدۀ اول تا سوم به گونه‌هاى مختلف نشانگر پيشگويى‌هاى معصومان است. البته در قرن اول، روايات معدودى به صورت اجمالى براى افراد ويژه‌اى بيان شده كه نشان از اسرار بودن آن دارد، ولى در قرن دوم گسترش يافته كه نشانگر شيوع اين روايات است.

با بررسى اسناد روايات غيبت، مى‌توان، به ضرس قاطع، به پيشگويى غيبت، سال‌ها پيش از وقوع آن اطمينان داشت و روايات صحيح آن را براى قائم آل محمد٤ اثبات كرده‌اند.

كليدواژه‌ها: امام مهدى٤، قائم، غيبت، غيبت امام عصر، شبهات غيبت، مهدويت، غيبت‌نگارى.

درآمد

انديشه‌هاى كلامى شيعه، ريشه در بنيادهاى استوار اسلامى دارد. بن‌مايه‌ها و ريشه‌هاى ابعاد مختلف اين انديشه در ميراث كهن و آموزه‌هاى قرآن و سنت قابل بازيابى، تحليل، استوارسازى و گزارش است.

روشن است كه در ميراث كلامى شيعه بحث‌هاى غيبت، رجعت، علم غيب، ولايت (تكوينى و تشريعى) و عصمت از اهمّيت خاصى برخوردارند و از ديرباز، زمينه‌ساز گفتگوهاى بسيارى شده‌اند و بحث‌هاى بسيارى را دامن زده‌اند.

اين مباحث ـ كه از اختصاصات انديشه شيعى شناخته شده است ـ همواره از جانب مخالفان مورد هجمه و نقد قرار گرفته است. تنازعات فكرى ياد شده، گاه بينِ‌مذهبى و گاه، درون مذهبى بوده است.

[١] مدرس دانشکدۀ علوم حدیث.