١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٦ - دفاع از زیارت عاشورا

کرده‌اند و از ملاحظاتی که نویسندۀ محترم ذکر کرده، آگاه بوده‌اند و مردم از انکار آن پرهیز کرده و برای این ملاحظات اهمیتی قایل نشده‌اند؛ به دو دلیل:

اول. نکاتی که نسبت به این ملاحظات در این نوشتار بیان شد.

دوم. عدم فایدۀ برانگیختن سردرگمی در خصوص این مسائل، مادامی که آنها دربرگیرندۀ بدعت در دین، یا مخالفت با قرآن و سنت نباشند.

ما دانستیم که این زیارت دربرگیرندۀ هیچ کدام از اشکالات یاد شده نیست. از دو نکتۀ یاد شده که بگذریم، بی‌تردید، روایات صحیحی در خصوص استحباب زیارت امام حسین٧ در روز عاشورا به صورت خاص و بدون مقید شدن به قیدی خاص وارد شده است؛ از جمله این روایات، روایتی است که صدوق در عیون أخبار الرضا ٧ و الامالی و مجلسی در بحار الأنوار (ج ٩٨، ص ١٠٢) نقل کرده‌اند:

ماجیلویه، عن علی، عن أبیه، عن الریان بن شبیب (خال المعتصم). قال: دخلت فی أول یوم من المحرم على الرضا٧ ... إلى أن یقول: یا ابن شبیب! إن سَرّک أن تلقى الله ـ عز وجل ـ ولا ذنب لک فزر الحسین٧؛

امام رضا٧ فرمود: ای پسر شبیب، اگر دوست داری پاک و بدون گناه به ملاقات خدا بروی، به زیارت حسین٧ برو.

این روایت صحیح است.

همچنین، از آن جمله است روایتی که ابن قولویه در کامل الزیارات، از محمد حمیری، از پدرش، از ابن یزید، از ابن ابی عمیر، از زید شحام، از امام صادق٧ نقل کرده است که فرمود:

من زار قبر الحسین بن علی٨ یوم عاشوراء، عارفاً بحقه، كان كمن زار الله فی عرشه؛[١]

کسی که قبر حسین٧ را در روز عاشورا زیارت کند، در حالی که به حق آن حضرت عارف باشد، مانند کسی است که خدا را در عرش او زیارت نموده است.

و زیارت عاشورای معروف یکی از مصادیق زیارت امام حسین٧ است و مشمول روایات مطلقی است که حاکی از اجر و ثواب است و مستحب است و تعبد به وسیلۀ آن مانند هر متن دیگری، جز آن که نص خلاف کتاب خدا و سنت صحیح نباشد، صحیح است. و در زیارت عاشورا چیزی از این موارد مخالفت نیست. و پژوهش گسترده‌ مؤلف در خصوص متنی که شیخ طوسی در مصباح نقل کرده، گواه این امر است.

پس دلیلی بر توقف نسبت به استحباب این متن و موجب اجر و ثواب بودن آن که مؤمنان آرزومند آن هستند، وجود ندارد.

کتابنامه

ـ بحار الأنوار، محمدباقر مجلسی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، ١٤٠٣ق.

ـ تنقیح المقال، عبدالله مامقانی، قم: مؤسسة آل البیت:،١٤١١ق.


[١]. معجم رجال الحدیث، ج١٥، ص١٠٠.