علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١١٢ - نقد و بررسی روایات تفسیری منقول از امیرالمؤمنین در الدرالمنثور
امرأة فتوفیت و قد ولدت لی فوجدت علیها، فلقینی على بن أبى طالب، فقال: مالک؟ فقلت: توفیت المرأة، فقال على: لها ابنة؟ قلت: نعم و هی بالطائف! قال: کانت فی حجرک؟ قلت: لا. قال فانکحها. قلت: فاین قول الله وَ رَبائِبُکمُ اللَّاتِی فِی حُجُورِکمْ؟ قال: انها لم تسکن فی حجرک، انما ذلک إذا کانت فی حجرک.[١]
همانگونه که علامه طباطبایی در این باره میفرماید، اشتراط حجور (بودن نزد ناپدری) در حرمت ربیبه و این که نکاح با مادر زن، پیش از دخول به دخترش، جایز باشد، با آنچه از ائمه: نقل شده، سازگار نیست. [٢]
٦. شستن پا در وضو (آیۀ ٦ سورۀ مائده)
این آیه چنین است:
یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَکمْ وَ أَیدِیکمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِکمْ وَ أَرْجُلَکمْ إِلَى الْکعْبَین... .
سیوطی در تفسیر این آیه، این روایت را از امیرالمؤمنین٧ نقل میکند:
... عن على أنه قرأ «وَ أَرْجُلَکمْ» قال عاد إلى الغسل.[٣]
مراد از عبارت «عاد إلى الغسل»، این است که «وَ أَرْجُلَکمْ» در این آیه به فعل «اغسلوا» برمیگردد، نه «امسحوا» و لذا عطف بر «وجوهکم» است، نه «برئوسکم» تا پا هم مشمول وجوب شستن شود. اما در فقه امامیه تردیدی نیست که در وضو باید پا را مسح کرد. بنا بر این، منصوب بودن «أَرْجُلَکمْ» به دلیل مفعول بودن برای «امسحوا» است، نه «اغسلوا».[٤]
فضیلتسازیهای ناروا
برخی از روایات سیوطی، به نقل از امیرالمؤمنین٧، مشتمل بر بیان فضایلی است که پذیرفتنی نمینماید. در این بخش، به این روایات توجه میکنیم:
١. فضیلتسازی برای خلفا و مخالفان امیرالمؤمنین٧ به نقل از خود ایشان
در منابع اهل سنت، روایات متعددی به نقل از امیرالمؤمنین٧ در فضیلت خلفا آمده و سیوطی نیز بخشی از آنها را نقل کرده است. به این روایات توجه میکنیم:
ـ سیوطی در تفسیر آیۀ ١٤٥ سورۀ آلعمران نقل میکند:
[١]. الكافی، ج٦، ص٨٦؛ شیخ طوسی نیز در التهذیب (ج٨، ص١٢٣) و الاستبصار (ج٣، ص٣٢٧) این خبر را از كلینی نقل میكند.
[٢]. المیزان، ج٢،ص ٢٥١.
[٣]. الدر المنثور، ج١، ص٢٨٠.
[٤]. ر.ک: الكافی، ج٦، ص٧٠؛ من لا یحضره الفقیه، ج٣، ص٤٠٦؛ التهذیب، ج٧، ص٤٧٠؛ ج٨، ص٤٧، ٥٥، ٥٦؛ الاسبتصار، ج٣، ص٢٨٨ ـ ٢٨٩ و....