با مسلم بودن اصل عدم جواز تنبیه بدنی اطفال، این عمل به حکم دلایل شرعی در سه صورت جایز است که عبارت‌اند از: ١. ولی نسبت به فرزند، ٢. ولی نسبت به یتیمی که تحت سرپرستی اوست، ٣. معلم نسبت به شاگرد. و در هر مورد، محدودیت‌هایی وجود دارد که از جمله مهم‌ترین آنها، رعایت هدف تأدیب و تربیت و پرهیز از انگیزه‌های نفسانی، مانند غضب است که در صورت انجام این عمل با هدفی غیر از تأدیب و تربیت، تنبیه کننده مرتکب عمل حرام شده و قابل مجازات تعزیری است.

علاوه بر این محدودیت، محدودیت سنی هم مطرح است و آن، این که کودک در سنّی باشد که این عمل بر روی او اثر تربیتی داشته باشد و اگر در سنینی باشد که قدرت تشخیص او کامل نشده، تنبیه‌بدنی با هدف تربیتی صورت نمی‌گیرد و از این رو، حرام خواهد بود و اما نسبت به معلم نیز این محدودیت مطرح است که حداکثر تنبیه‌بدنی مجاز از سوی او به مقدار سه ضربه است و بیشتر از آن، جایز نیست. با توجه به این که تنبیه‌بدنی مجاز، فقط با هدف تأدیب و تربیت است، این مسأله شکل، نحوه و دفعات را نیز با محدویت مواجه کرده؛ چنان‌که در این خصوص رعایت شرایط ویژه هم الزامی است.

کلید واژه‌ها: زدن کودک، تأدیب، تنبیه‌بدنی، تعزیر، حدّ.

درآمد

امروزه بسیاری از صاحب‌نظران، بویژه روانشناسان، با تنبیه‌بدنی به طور کلی، اظهار مخالفت می‌نمایند و این مخالفت، بخصوص در مورد اطفال با تأکید بیشتری همراه است.

در اینجا باید دید که از نقطه نظر شریعت اسلام، بر اساس منابع فقهی، تنبیه‌بدنی چه حکمی دارد؟
در صورت جواز، چه محدودیت‌هایی در این باره وجود دارد؟ محدودیت‌هایی احتمالی از جهات مختلف

[١] استادیار پردیس قم دانشگاه تهران.