نهج البلاغه یکی از کتب مهم حوزۀ معارف اسلامی است که سیدرضی، نویسنده آن، برخی از کلمات حضرت علی٧ را در آن جمع آوری کرده است. این کتاب ـ که از زمان نگارش آن تا کنون مورد توجه قرار داشته ـ با کاستی‌هایی نیز روبه‌روست که آورده شدن برخی از کلام‌ها به صورت تقطیع شده در این کتاب، یکی از آنهاست. در این مقاله به معرفی نامه‌ای از حضرت علی ٧ ـ که قسمت‌هایی از آن به صورت قطعه قطعه در نهج البلاغه آمده است ـ پرداخته شده و پس از شناسایی قطعه‌های آورده شده در نهج البلاغه، به برخی از پیامدهای این تقطیع اشاره شده است.

کلید واژه‌ها: علی٧، نهج البلاغه، سید رضی، استناد، تقطیع.

درآمد

کلام حضرت علی٧، اعمّ از خطبه‌ها، نامه‌ها و غیره، در زمان خود حضرت و پس از ایشان مورد توجه بوده است و کتاب‌هایی نیز در این باره نگاشته شده است.[٢] یکی از این کتاب‌ها توسط سید رضی با عنوان نهج البلاغه به نگارش درآمده که بنا بر گفتۀ خود سید رضی، همۀ کلمات حضرت ٧در آن جمع‌آوری نشده است.[٣] هر چند این کتاب، نوشته‌ای مهم در این حوزه است، لیکن با کاستی‌هایی نیز روبه‌روست که عدم ذکر سند برای بسیاری از کلمات در این کتاب یکی از آنهاست که قرن‌ها بعد، کتاب‌هایی نیز برای جبران این مسأله به نگارش در آمده است.[٤] آوردن برخی از کلمات علی ٧در این کتاب، به صورت تقطیع[٥] شده، از کاستی‌های دیگر این کتاب است که برای جبران این مورد نیز

[١] دانشجوی دکتری قرآن و حدیث دانشگاه تهران.

[٢]. الشافی فی الامامه، ج١، ص٨٤.

[٣]. الملل والنحل، ج١، ص١٨٥.

[٤]. الکافی، ج١، ص١٠٩.

[٥]. ر.ک: الشافی فی الامامة، ج١، ص٨٥.