علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١١٠ - نقد و بررسی روایات تفسیری منقول از امیرالمؤمنین در الدرالمنثور
اما با توجه به روایات منقول از اهل بیت: گفتن «آمین» پس از سورۀ حمد صحیح نیست.[١]
٢. معنای «قرء» در آیۀ ٢٢٨ سورۀ بقره
در بین عامۀ مشهور است که «قرء»، در این آیه، به معنای «حیض» است. آنان و از جمله سیوطی در این باره از امیرالمؤمنین٧ چنین نقل میکنند:
... عن علی بن أبی طالب٧ قال: تحل لزوجها الرجعة علیها حتى تغتسل من الحیضة الثالثة و تحل للأزواج.[٢]
اما این مطلب با آنچه از اهل بیت: در این باره نقل شده، سازگار نیست. در این باره کلینی نقل میکند که زراره این سخن را از اهل عراق، به نقل از آن حضرت، به سمع امام باقر٧ رساند و ایشان این نسبت را نادرست شمردند.[٣] علامه طباطبایی نیز با توجه به همین خبر، روایت فوق را رد میکند.[٤]
٣. نحوۀ وقوع طلاق سوم (آیۀ ٢٢٩ سورۀ بقره)
سیوطی در تفسیر آیۀ ٢٢٩ سورۀ بقره چنین داستانی را نقل میکند:
... عن الأعمش، قال: بان بالکوفة شیخ، یقول: سمعت على بن أبى طالب یقول: «إذا طلق الرجل امرأته ثلاثاً فی مجلس واحد فانّه یرد إلى واحدة و الناس عنقاً واحداً» إذ ذاک یأتونه و یسمعون منه، قال: فأتیته فقرعت علیه الباب، فخرج إلى شیخ، فقلت له: کیف سمعت على بن أبى طالب یقول فیمن طلق امرأته ثلاثاً فی مجلس واحد؟ قال: سمعت على بن أبى طالب یقول إذا طلق الرجل امرأته ثلاثاً فی مجلس واحد فانه یرد إلى واحدة. قال: فقلت له: أنى سمعت هذا من على. قال: أخرج إلیک کتاباً، فاخرج فإذا فیه بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ. قال: سمعت على بن أبى طالب یقول: «إذا طلق الرجل امرأته ثلاثاً فی مجلس واحد فقد بانت منه و لا تحل له حَتَّى تَنْکحَ زَوْجاً غَیرَهُ». قلت: ویحک! هذا غیر الذی تقول. قال: الصحیح هو هذا و لکن هؤلاء أرادونی على ذلک.[٥]
اما این از قطعیات فقه امامیه است که سه طلاق در مجلس واحد، یک طلاق محسوب میشود و چنین روایتی با توجه به ناسازگاری با روایات متعددی که از اهل بیت: نقل شده است، نمیتواند مورد
[١]. همان؛ نمونۀ دیگر: همان، ج٩٨، ص١٤٥.
[٢] دانشیار دانشگاه تربیت مدرس.
[٣] دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس.
[٤]. فقه الحدیث و روشهای نقد متن، ص١٧٦.
[٥]. المیزان، ج١، ص٢٣٩.