اما سایر احتمالات، بسیار ضعیف است، یا این که سرانجام کارشان به یکی از دو احتمال - که حکمشان را بیان کردیم - منتهی می‌شوند و حکم آنها استبعاد بود که به معنای از بین رفتن احتمال خلاف نزد عقلا و شرع است.

ما از این روایات درصدد اثبات مسألۀ فقهی نیستیم و نمی‌خواهیم مسأله‌ای اعتقادی را به اثبات برسانیم. می‌دانیم که مسائل اعتقادی با خبر واحد ثابت نمی‌شود، مگر آن که با قرینه‌هایی اطمینان بخش به درستی روایت همراه باشد.

مقصود ما از اثبات این روایات این نیست که وجود زیاده یا کاستی را نفی کنیم. زیاده یا نقصان زیانی به ادعیه و زیارات نمی‌رساند؛ مادامی که در مقصود از زیارت اخلالی وارد نسازد و به بدعت یا کاری مخالف قرآن و سنت منجر نشود.

چه بسا زیاده و اختلاف نسخه‌هایی که در متون و ادعیه و زیارات نزد ما وجود دارد، ولی با این حال، ما با آنها به عبادت خدا می‌پردازیم و به خدا نزدیک می‌شویم.

کاستی‌ها و زیاده‌های موجود در نسخه‌های زیارت عاشورا میان روایت ابن قولویه در کامل الزیارات و سه روایت شیخ طوسی در المصباح از این قبیل نیست، جز لعن پنج نفر در متن المصباح که آن هم در روایتی که ابن قولویه در کامل الزیارات نقل کرده، به چشم نمی‌خورد.

مؤلف کتاب هم که ثابت کرده که این فقره در نسخۀ اصلی کتاب‌های المصباح الکبیر و المصباح الصغیر وجود ندارد و آن هم بعدها به المصباح اضافه شده است. نویسنده در این باره تلاش گسترده‌ای کرده و نسخه‌های خطی بسیاری از این کتاب را دیده و این فقره را در آن نیافته و به صورت علمی به این نتیجه رسیده است.

بنا بر این، مقصود از این پژوهش‌های سندی، برای این نصوص، این است که ثابت شود این متون به تمامی، ساختگی نیستند؛ نه همچون زیارت مفجعه، دعای حُبّی و دعای کنز العرش که شیخ عباس قمی; در مفاتیح الجنان از تلخی‌های این دعا و زیارت‌سازی‌ها شکایت کرده است.

وقتی که ماجرا بدین‌گونه است، پس برخی از دلایلی که ما ذکر کردیم، برای اطمینان از متنی که علقمه و دیگر اصحاب برای زیارت امام حسین در روز عاشورا نقل کرده‌اند، کافی به نظر می‌رسد. امام باقر٧، و بلکه امام صادق٧ نیز این زیارت را به اصحاب و شیعیانشان القا و املا کرده‌اند و این زیارت، تقلبی و ساختگی و جعلی نیست.

آری، در برخی از نوشته‌های محقق معاصر مرحوم شیخ محمد تقی شوشتری ـ که الان در خاطرم نیست که کجا بود ـ دیده‌ام که آن عالم پژوهشگر قایل به توقف در خصوص ثوابی شده که علقمة بن محمد حضرمی برای زیارت عاشورا روایت کرده است. من نیز با او در این توقف هم عقیده‌ام. اما این توقف به معنای تشکیک در متن زیارت نیست.

اگر چه نویسندۀ محترم فصلی را در کتاب به مناقشه در شهرت زیارت ـ که برخی برای اثبات صحت زیارت بدان استناد می‌کنند ـ اختصاص داده است، اما ثابت است که این زیارت به شکل گسترده‌ای در میان مؤمنان شایع است و آنها آن را از نسلی به نسل دیگر رسانده‌اند و علمای طایفه بر آن مواظبت