علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٢٠ - نقد و بررسی روایات تفسیری منقول از امیرالمؤمنین در الدرالمنثور
٢. نسبتی ناروا به خدا و رسول خدا (آیۀ ٣٤ سورۀ نساء)
در تفسیر آیۀ ٣٤ از سورۀ نساء چنین روایتی نقل شده است:
... عن على قال: أتى النبیI رجل من الأنصار بامرأة له، فقال: یا رسول الله! ان زوجها فلان بن فلان الأنصاری و انه ضربها فأثر فی وجهها، فقال رسول اللهI لیس له ذلک. فانزل الله )الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ(، أى قوامون على النساء فی الأدب، فقال رسول اللهI: أردت أمرا و أراد الله غیره.[١]
این روایت مستلزم دو نسبت نارواست: یکی آن که ارادۀ رسول خدا بر خلاف ارادۀ الهی باشد و دیگر، آن که به خدای متعال نسبت ظلم یا رضایت به آن و تأیید آن داده شود و رسول خدا از خدا نسبت به ظلم حساستر و دقیقتر باشد.
٣. نجات اهل جماعت از امت (آیۀ ٦٦ سورۀ مائده)
سیوطی در تفسیر آیۀ ٦٦ سورۀ مائده روایتی را از رسول خدا و در ذیل آن سخنی را از امیرالمؤمنین نقل میکند:
... أسلم، عن أنس بن مالک، قال: کنا عند رسول اللهI فذکر حدیثاً، قال: ثم حدثهم النبیI، فقال: تفرقت أمة موسى على احدى و سبعین ملة، سبعون منها فی النار و واحدة منها فی الجنة، و تفرقت أمة عیسى على اثنین و سبعین ملة، واحدة منها فی الجنة و احدى و سبعون منها فی النار، و تعلو أنتم على الفریقین جمیعاً بملة واحدة فی الجنة و ثنتان و سبعون فی النار، قالوا: من هم یا رسول الله؟ قال: الجماعات، الجماعات، قال یعقوب بن زید: کان على بن أبى طالب إذا حدث بهذا الحدیث عن رسول اللهI تلا فیه قرآناً )وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ آمَنُواْ وَاتَّقَوْاْ إلی قوله سَاء مَا يَعْمَلُونَ(، و تلا أیضاً )وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ( یعنى أمة محمدI.[٢]
میتوان احتمال داد که این روایت و امثال آن، مانند روایت «لا تجتمع امتی علی الخطاء» در پی اندیشههای خاصی که در برابر مکتب اهل بیت: قرار داشت، ساخته شده باشد که بر اساس آن، نجات با اهل سنت و «جماعت» است، نه در پیروی از اهل بیتی که رسول خدا در بارۀ آنان به همراه قرآن فرمود:
ما إن تمسکتم بهما لن تضلوا أبداً.
٤. نسبت کفر به ابوطالب از زبان فرزندش (آیۀ ١١٣ سورۀ توبه)
یکی از مسائل مورد اختلاف میان شیعه و اهلسنت مسألۀ ایمان ابوطالب است. شیعه به استناد ادلۀ گوناگونی، مانند اشعار ابوطالب، گزارشهای مستند تاریخ و روایات اهل بیت:، نسبت کفر را به
[١]. سفر پیدایش، باب ششم، آیۀ ٢.
[٣٧٢]. Judaica, vol. ٢, p ٩٦٦.