... عن عبد الله بن مسعودL قال: أقرأنى رسول اللهI سورة الرحمن فخرجت إلى المسجد عشیة، فجلس إلى رهط، فقلت: رجل اقرأ على فإذا هو یقرأ حروفاً لا أقرؤها، فقلت: من أقرأک؟ قال: أقرأنى رسول اللهI. فانطلقنا حتى وقفنا على رسول اللهI فقلت: اختلفنا فی قراءتنا فإذا وجه رسول اللهI فیه تغییر و وجد فی نفسه حین ذکر الاختلاف، فقال: انما هلک من قبلکم بالاختلاف، فأمر علیاً، فقال: ان رسول اللهI یأمرکم ان یقرأ کل رجل منکم کما علم فإنما هلک من قبلکم بالاختلاف، قال: فانطلقنا و کل رجل منا یقرأ حرفاً لا یقرؤه صاحبه‌.[١]

آیة الله خویی در بخش «بررسی روایت‌های سبعة احرف (حروف هفت‌گانۀ) قرآن» با نقل این روایت از تفسیر طبری ـ که اندکی با نقل سیوطی متفاوت است ـ آن را به همراه روایات مشابه تضعیف می‌کند و معتقد است این روایات بر خلاف روایات اهل بیت: است که قرآن بر حرف واحد نازل شده است.[٢]

١٠. تحریف قرآن

در تفسیر آیۀ ٢٩ سورۀ واقعه در الدر المنثور از امیرالمؤمنین٧ چنین روایتی نقل شده است که پذیرش آن، مستلزم قول به تحریف قرآن است:

... عن قیس بن عباد قال: قرأت على علیّ )وَ طَلْحٍ مَنْضُودٍ(، فقال على: ما بال الطلح، أما تقرأ و طلع؟ ثم قال: طَلْعٌ نَضِیدٌ. فقیل له: یا أمیرالمؤمنین! أ نحکها من المصاحف؟ فقال: لا یهاج القرآن الیوم‌.[٣]

اما آلوسی در بارۀ این خبر چنین می‌گوید:

هی روایة غیر صحیحة... و کیف یقرء أمیر المؤمنین ـ کرم اللّه تعالى وجهه ـ تحریفاً فی کتاب اللّه تعالى المتداول بین الناس، أو کیف یظنّ بأن نقلة القرآن و رواته و کتابه من قبل تعمدوا ذلک أو غفلوا عنه؟ هذا و الله تعالى قد تکفل بحفظه سبحانک هذا بهتان عظیم.[٤]

روایات تفسیری و اسباب النزول

بخشی دیگر از این اخبار، روایاتی است که در بیان تفسیر یک آیه یا سبب نزول آن یا تطبیق آن بر موردی خاص از آن حضرت نقل شده است. به این روایات توجه می‌کنیم:

[١]. دربارۀ زهری و احوال او ر.ک: حلیة الاولیاء، ابونعیم اصفهانی، ج٣، ص٣٦٠؛ شذرات الذهب، ج١، ص١٦٢ـ ١٦٣؛ الطبقات الكبری، ج٢، ص٢٩٦؛ دربارۀ اختلافی كه در بین عالمان شیعه دربارۀ او هست ر.ک: روضات الجنات، ج٧، ص٢٤٢ ـ ٢٤٩، به نظر ایشان، زهری ابتدا از طرفداران بنی‌امیه بود، ولی سپس به امام پیوست. اما مرحوم امین در اعیان الشیعة، با آن‌كه از بسیاری از كسانی كه در تشیعشان تردید وجود دارد، سخن می‌گوید، به او (جز در یك جا در توضیح عنوان مشترك «زهری») اشاره‌ای ندارد. ابن ابی الحدید نیز در ذكر دشمنان و منحرفان از علی نام زهری را ذكر و خبری را هم در بدگویی او از آن حضرت و پاسخ تند امام سجاد٧ به او نقل می‌كند. ( شرح ‌نهج ‌البلاغة، ج٤، ص١٠٢)

[٢]. الدرالمنثور، ج‌٥، ص٣١١.

[٣]. همان، ج‌١، ص٣٠٥ ؛ ج٥، ص٣٠٩.

[٤]. تنزیه الانبیاء، ص٩٢.