علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٢٥ - دفاع از هشام بن حکم
١.عمومیت سنت الهی
سیوطی ذیل آیه٨٢ سوره انعام از امیرالمؤمنین٧ چنین روایت میکند:
... عن علی بن أبى طالب فی قوله: )الَّذِينَ آمَنُواْ وَلَمْ يَلْبِسُواْ إِيمَانَهُم بِظُلْمٍ(، قال: نزلت هذه الآیة فی ابراهیم و أصحابه خاصة لیس فی هذه الامة.[١]
علامه طباطبایی در نقد این روایت میفرماید:
ظاهر این روایت با اصول کلی مستخرج از کتاب و سنت توافق ندارد، زیرا مضمون این آیه شامل حکم خاصی نیست که مانند احکام تشریعی به امت و زمان خاصی اختصاص داشته باشد؛ زیرا تأثیر ایمان و کفر، امری است که در فطرت انسان به ودیعت نهاده شده و طبق اختلاف زمآنها و امتها تغییر نمیکند.[٢]
٢. اختصاص آیۀ ٤٣ سورۀ اعراف به اهل بدر
روایت الدر المنثور از امام٧ چنین است:
... عن على بن أبى طالب قال: فینا و الله أهل بدر نزلت هذه الآیة: )وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ(.[٣]
سیوطی نظیر این روایت را در جای دیگری هم آورده است.[٤]
در بارۀ این روایت باید گفت که وجه اختصاص آن به اهل بدر معلوم نیست. به علاوه، علامۀ طباطبایی هم در نقد این خبر به این نکته اشاره میکند که این آیه در سیاق آیات مکی نازل شده و بنا بر این، ربطی به نزول آن در جنگ بدر یا در بارۀ اصحاب بدر ندارد؛ چنانکه همین جمله در آیۀ ٤٧ سورۀ حجر هم هست و این سوره هم مکی است.[٥]
٣. مأموریت امیرالمؤمنین٧ در خواندن آیات برائت بر اهل مکه
یکی از مسلمات تاریخ اسلام جریان نزول آیات برائت است که ابتدا ابوبکر در خواندن آن بر اهل مکه مأموریت یافت و سپس جبرییل به رسول خدا ـ صلوات الله علیه و آله ـ خبر داد که این آیات را تو یا کسی از تو باید بخواند و لذا امیرالمؤمنین٧ آیات را در میان راه از ابوبکرگرفت و بر مکیان خواند. در در المنثور روایات متعددی در این مورد نقل شده، ولی در یک مورد روایت اینگونه است:
... عن علىL قال: بعثنی رسول اللهI إلى الیمن ببراءة، فقلت: یا رسول الله! تبعثنی و أنا غلام حدیث السن و اسأل عن القضاء و لا أدرى ما أجیب. قال: ما بد من أن تذهب بها
[١]. المیزان، ج١٧، ص٢٠٧.
[٢]. پادشاهان، كتاب اول، باب١١، آیات ٢ ـ ٩.
[٣]. الدر المنثور، ج٦، ص٢٦.
[٤]. همان، ج٦، ص٢٨.
[٥]. همان، ج٦، ص١٤٠.