ما برآنيم که موضوع غيبت، آغازين بازتابش در روايات نبوى٦ و پس از آن، در احاديث معصومان: بوده است. البته جزئيات اين فرضيه (اعم از شدت و ضعف، کثرت و قلّت‌هاى اين روايات) قابل بررسى است و اين پژوهش عهده‌دار آن است. براى اين منظور، تمامى روايات مربوط به غيبت، گردآورى و مطالعه شده است.

انديشۀ غيبت در روايات

محدثان بزرگ شيعه، در طول تاريخ، با روايت کردن آثار روايى معصومان: از باورهاى شيعى پاسدارى کرده‌اند. مسألۀ «غيبت قائم آل محمد٤» نيز در برهه‌اى از زمان به عنوان يک باور اختصاصى در ميان شيعه راه يافت. محدثانِ پس از عصر غيبت، با پيروى از آثار غيبت‌نگارانِ عصر حضور، کتاب‌هاى بزرگ و مفصلى را با هدف دفاع از غيبت سامان داداند. ترجيع‌بند بسيارى از اين آثار را مى‌توان در پيشگويى مسألۀ غيبت در کلام بزرگان دين مشاهده کرد. اما فارغ از پيشداورى‌هاى اين دوران، بايد روايات گزارش شده از معصومان را در اين زمينه به دقت بررسى کرد تا بتوان بُن‌مايه‌هاى غيبت را در آنها کشف کرد. به تعبير ديگر، بايد تلاش کرد تا بتوانيم دريابيم که انديشۀ غيبت از چه زمانى و چگونه در سنت راه يافته است؟

براى دستيابى به اين مهم، مهم‌ترين آثار غيبت‌نگاران (باب الغيبة کتاب الکافی، کتاب الغيبة نعمانى، کتاب کمال الدين، کتاب الغيبة طوسى و ابواب الغيبة در کتاب بحار الأنوار) به طور کامل بررسى شد. سپس روايات مربوط به غيبت، با توجه به مفاد آنها، در سه فصل جداگانه تقسيم گرديد:

١. روايات مربوط به وجود غيبت،

٢. روايات تبيين‌کنندۀ چرايى غيبت،

٣. روايات تبيين‌کنندۀ چگونگى غيبت.

در دستۀ اول، رواياتى آمده که معصومان به اصل وجود غيبت، سال‌ها پيش از آن، تصريح کرده‌اند و در دستۀ دوم و سوم رواياتى است که اهل بيت: در لابه‌لاى گفتارشان به غيبت اشاره کرده‌اند، ولى به صراحت دربارۀ آن سخن نگفته‌اند. البته بايد توجه داشت که روايات مربوط به (چرايى، چگونگى و تعداد غيبت) به گونه‌اى اشاره به رويداد غيبت دارد.