ـ در عصر امام صادق همچنان غیبت در ردیف اسرار باقى مانده است، اما گستره آگاهان از اسرار بیشتر شده است؛ چه این‌که امام به مفضل گوید: «لا تحدث به السفل فیذیعونه».[٣] بنا بر این، بسیارى از خواص شیعیان از اصل مسألۀ غیبت آگاه بودند.

مرحلۀ سوم. دورۀ تثبیت (نیمۀ دوم قرن دوم هجرى)

١.غیبت در کلام امام کاظم٧

تنها پنج نفر از یارانِ امام کاظم٧ مطالبى را درباره غیبت از ایشان روایت کرده‌اند.این پنج نفر عبارت‌اند از «علی بن جعفر،[٤] أبو أحمد محمد بن زیاد الازدی (= محمدبن ابى عمیر)،[٥] یونس بن عبد الرحمن،[٦] عباس بن عامر[٧] و داود بن کثیر رقی[٨]». غیر از داود بن کثیر، چهار نفر دیگر از بزرگ‌ترین راویان شیعه هستند[٩].[١٠]

نکاتى در بارۀ روایات امام کاظم٧

١. بیشتر این روایات صحیح هستند؛ مانند یکى از دو روایت على بن جعفر در کمال الدین،[١١] روایت ابن ابى عمیر،[١٢] روایت یونس بن عبدالرحمان[١٣] و روایت عباس بن عامر.[١٤]

٢. در این روایات، بیشتر به «چرایى غیبت» و «لوازم آن» پرداخته شده است و نشان مى‌دهد که اصل غیبت براى خواص به خوبى جا افتاده است.

[١]. الکافی، ج١، ص٣٣٩، ح ١٢ وص ٣٤٠، ح ١٩ و ح ٢٠.

[٢]. همان، ج١، ص٣٣٣، ح ١ وص ٣٣٧، ح ٦.

[٣]. کمال الدین، ص٣٤٥، ح ٣١ وص ٣٤٧، ح ٣٦.

[٤]. ر.ک: همان، ص١٣٦، ح ٦ وص ١٥٢، ح ١٤وص ٣٤٠، ح ١٨ و ص٣٥٢، ح ٥٠ وص ٤٨٠، ح ٦؛ الغیبة (طوسى)، ص١٦٧، ح ١٢٩.

[٥]. الکافی، ج١، ص٣٣٦، ح ٢ و ص٣٥٩، ح ١؛ الغیبة (نعمانى)، ص١٥٤، ح ١١؛ کمال الدین، ص٣١٥، ح ٢ و ص٢٨٧، ح ٧؛ الغیبة (طوسى) ، ص١٦٦، ح ١٢٨.

[٦]. الکافی، ج١، ص٣٣٨، ح ١٠.

[٧]. الغیبة (طوسى)، ص١٦٠، ح ١١٨.

[٨]. کمال الدین، ص٤٨١، ح ١١.

[٩]. همان، ص٣٣ وص ٣٤٢، ح ٢٣.

[١٠]. الغیبة (طوسى)، ص١٦٣، ح ١٢٣. نمونه‌هاى ديگر: الغیبة (نعمانى)، ص١٥٩، ح ٤ و ص١٧٢، ح ٦؛ کمال الدین، ص٣٤٧، ح ٣٦.

[١١]. الکافی، ج١، ص٣٣٨، ح ١١

[١٢]. مسعدة بن صدقه نيز روايتى از امام صادق نقل مى‌كند كه گويا در خطابه‌اى جمعى امام سخن گفته‌اند چه اين‌كه مى‌گويد: «قال في خطبة له». ( اثبات الوصیة، ص٢٢٥)

[١٣]. الغیبة (طوسى)، ص١٦٤، ح ١٢٦.

[١٤]. کمال الدین، ص٣٥٩، ح ١ وص ٣٦٠، ح ٣؛ الغیبة (طوسى)، ١٦٠، ح ١١٧ و ص١٦٦، ح ١٢٨ و ص٣٣٧، ح ٢٨٤؛ دلائل الامامة، ص٥٣٤، ح ٥١٦.