تنها روایتی که از نظر سند و مصدر قابل ملاحظه است، روایت یازدهم است که مجلسی به نقل از منتخب البصائر نقل می‌کند و سندی موثق دارد، ولی این روایتْ بی‌مشکل نبوده و از نظر محتوا قابل نقد است؛ زیرا ایشان عنوان دابه را به صراحت نپذیرفته‌اند و به ظاهر، کلام امام٧ آهنگ توبیخی دارد.

٣. تنافی تعبیر با تکریم عالمان و بزرگان

حضرت علی٧ همان بزگواری است که پیامبر٦ در بارۀ حضرتش فرمود:

أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِی بَابُهَا.[١]

ایشان در مقایسه با صحابه صدر اسلام، از منزلت رفیعی برخوردار است. از سوی دیگر، چگونه سزاوار است مکتب دین ـ که به عالمان و بزرگان، حرمت می‌نهد ـ در مقام تکریم شخصیت والایی چون امیر مؤمنان از وی با عنوان دابه یاد کند.

باید توجه داشت که در طول تاریخ، غلات و جاعلان حدیثی بوده‌اند که الفاظ و آیات قرآن را بی‌مناسبت و یا اندک مناسبتی بر اهل بیت و یا مخالفان آنها تطبیق کرده‌اند؛ در حالی که این گونه تعبیرها فروتر از شأن پیامبر و امام٧ است و گویا نظیر روایات دیگری است که آیاتی چون )إ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحْيِي أَن يَضْرِبَ مَثَلاً مَّا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا...([٢] را تفسیر یا تأویل نموده و گفته‌اند: مراد از بعوضه، امیر مؤمنان علی٧ و مراد از «ما فوقها» رسول خدا٦ است.[٣]

٤. تنافی با کاربرد قرآنی واژه دابه

همان‌گونه که از واکاوی لغوی نیز برآمد، در قرآن کریم، آن‌گاه که مراد خدای تعالی ذم آدمیان بوده است، از وی به عنوان دواب یاد نموده است. بنا بر این، چنین مصداقی با مقام و منزلت علی٧ در پیشگاه خداوند سازگار نیست.

٥. دیدگاه مفسران و محدثان

هر چند سرگذشت مسائل علمی را دلیل تعیین می‌کند، اما آگاهی از نظریات عالمان پشتوانه‌ای قوی و زمینه تقویت یک فهم است. اینک در ذیل، به شماری از این دیدگاه‌ها خواهیم پرداخت:

دیدگاه مفسران شیعه

تردیدی نیست که روایت‌های متفاوت، زمینۀ شکل‌گیری آرای متفاوت‌اند و پاره‌ای از مفسران، با تطبیق عنوان دابه بر حضرت، به شدت موضع‌گیری نموده‌اند و برخی دیگر، آن را به منزلۀ افتخاری برای حضرت شمرده‌اند. برخی نیز تنها به ذکر روایات بسنده کرده و از اظهار نظر در این باره اجتناب نموده‌اند. در این نوشتار، بنای احصای همه دیدگاه‌ها نبوده و تنها به منظور آگاهی از دیدگاه‌های مفسران در این‌باره، به دیدگاه برخی از بزرگان پرداخته شده است:

[١]. همان.

[٢]. نیروهایی که با حضرت هم عهد شده بودند که از حضرت حمایت کنند.

[٣]. بحار الأنوار، ج٥٣، ص١٠٨، به نقل از منبع پیشین.