روایات معاضد نیز همگی ضعیف و مهمل‌اند؛ نام راوی اول و پنجم در حدیث نخست، در کتب رجالی نیامده است. به علاوه، سند دچار تصحیف گردیده است؛ یعنی نام حسن بن احمد در سندی دیگر حسین بن احمد آمده است و نام فضل بن زید نیز فضل بن زبیر ذکر گردیده است.[١]

حدیث دوم نیز مهمل است؛ زیرا نام حسن سلمی در کتب رجالی ذکر نگردیده و روایات متعارض نیز چون فاقد سند هستند، در درجۀ یکسانی قرار دارند و حجیتی برای استناد ندارند.

روایات اهل سنت نیز، به شهادت برخی از مفسران اهل سنت، همگی ضعیف بوده و قابلیت
بررسی ندارند.[٢]

ارزیابی محتوایی روایات

صرف‌نظر از نقد سندی، این روایات به دلایلی، از نظر محتوایی نیز قابل پذیرش نیستند؛ از جمله:

١. وجود روایات متعارض

این روایات با روایات متعارضی که این نسبت را از آن حضرت سلب می‌کنند، تنافی دارند. این روایات دو گروه را تشکیل می‌دهند: یک دسته روایاتی که دابه را حیوانی معرفی می‌نمایند و دسته‌ای دیگر که در آنها امام٧ دیگران را از این گونه تطبیق‌ها منع فرموده‌اند:

دستۀ اول. روایاتی که دابه را حیوانی می‌دانند:

١. علامه مجلسی این دو روایت را بدون سند، چنین آورده است:

حُذَیفَةَ، عَنِ النَّبِی٦ قَالَ: دَابَّةُ الْأَرْضِ طُولُهَا سِتُّونَ ذِرَاعاً، لَا یدْرِكُهَا طَالِبٌ، وَ لَا یفُوتُهَا هَارِبٌ، فَتَسِمُ الْمُؤْمِنَ بَینَ عَینَیهِ وَ تَكْتُبُ بَینَ عَینَیهِ «مُؤْمِنٌ»، وَ تَسِمُ الْكَافِرَ بَینَ عَینَیهِ وَ تَكْتُبُ بَینَ عَینَیهِ «كَافِرٌ»، وَ مَعَهَا عَصَا مُوسَى وَ خَاتَمُ سُلَیمَانَ، فَتَجْلُو وَجْهَ الْمُؤْمِنِ بِالْعَصَا وَ تَخْطِمُ أَنْفَ الْكَافِرِ بِالْخَاتَمِ حَتَّى یقَالَ یا مُؤْمِنُ وَ یا كَافِرُ.[٣]

از پیامبر روایت شده است که طول دابة الارض شصت ذراع است و او به قدرى نیرومند است كه هیچ‌كس، نه به او مى‌رسد و نه از دست او می‌تواند بگریزد، بر پیشانى مؤمن علامت مى‌گذارد و مى‌نویسد: مؤمن و در پیشانى كافر نشان می‌گذارد و مى‌نویسد: كافر! با او عصاى موسى و انگشتر سلیمان است.

٢. روى ابن عباس أنها دابة من دواب الأرض، لها زغب و ریش، و لها أربع قوائم.[٤]

[١]. همان، ص١٦.

[٢]. رجال الکشی، ص٥٥٦.

[٣]. رجال النجاشی، ص٢٩٠.

[٤]. الذریعة، ج٤، ص٣٠٤.