یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٥ - یادداشت خیر و شر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٤١٥

تضاد از نقصان وجود ناشی میشود، پس منشأ تضاد نیز عدم است:

علی ان التضاد الذی هو سبب الکون و الفساد لیس بجعل جاعل لان کون الکیفیات کالحرارة و الرطوبة و الیبوسة و اشباهها متضادة انما هو من لوازم ماهیاتها بحسب الوجود الخارجی المادی ... و لوازم الوجودات کلوازم الماهیات غیر مجعولة بالذات، فالمجعول بالذات فی هذه الانواع نفس وجوداتها لا نقائصها و نقصاناتها الذاتیة کما مرّ ذکره. و قبولها للتضاد من النقائص اللازمة لذاتها لا بجعل جاعل.

تنظیر خوب ریاضی برای عدم مجعولیت تضاد و تصادفها:

و کما لایمکن ان یجعل الفاعل الاشکال الکریة متراصة من دون خلل و یمکن ذلک فی المربعات و المسدسات و ما ینحل هی الیه کالمثلث المتساوی الاضلاع کذلک لایمکن للفاعل ان یجعل اصول الکائنات غیر متضادة.

١٤. مجموع مطالب تا اینجا:

اشکال به نظام احسن:

الف. اشکال چیست و موارد آن کدام است؟ اشکال، نظام عالم است که نظام احسن نیست. موارد اشکال: بدیها از قبیل مرگها، بیماریها، جهلها، فقرها، ضعفها، ظلمها و اختناقها و تبعیضها در خلقت و در اجتماع، زناها، سرقتها، سیلها، وباها، مصیبتها، موذیها، رنجها و دردها، کوریها، فلجها، کمبود رزق و تنازع بقا، وجود شیطان و نفس اماره، تشویهات خلقت.

ب. مسأله شرور سه فکر را که هر سه منافی اصول توحید است به وجود آورده است:

١. اعتقاد به مباینت خیرات و شرور و وجود دو مبدأ در هستی (ثنویت) ٢. دیگر انکار علم و اراده و مشیت ٣. انکار وجود عدالت