یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٧ - حرکتها و جنبشهای جدید دینی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٠٧

بالا پرت میکند؛ و ممکن است مبدأ، حبّ جاه باشد مثل قیام یعقوب لیث صفار و امثال اینها؛ کما اینکه ممکن است مبدأ، ارتعاش وجدان باشد مثل آن وقتی که آدمی به فقیر یا مریضی ترحم میکند؛ و البته ممکن است که مبدأ، حبّ خدا باشد و از غریزه خدادوستی سرچشمه بگیرد که: قل ان کان اباؤکم و ابناؤکم و اخوانکم و ازواجکم و عشیرتکم ... فرق نهضت انبیا و اولیا با غیر آنها یکی در مبدأ تحریک است که عالیترین و مقدسترین مراتب و مقامات وجود انسان است، که البته به حکم وحدت همیشگی غایت و فاعل به عقیده حکما، در هدف هم با دیگران فرق دارند و پیروان آنها هم در همین دو جهت باید فرق داشته باشند.

پس دعوت به قیام است و دعوت به اینکه مبدأ قیام باید چه باشد. رسول اکرم تا افراد مخلص و مؤمنی تربیت نکرد دست به قیام نزد.

در مرحله دوم میفرماید: این تکان خوردن شما جمعی باشد یا فردی. چون پارهای از اعمال را باید فردی انجام داد و یا میشود فردی انجام داد و پارهای را باید جمعی انجام داد مثل نماز جمعه در عبادت. قرآن میفرماید: و تعاونوا علی البر والتقوی ولا تعاونوا علی الاثم والعدوان.

این نکته را باید بگویم که فرق است بین عمل اجتماعی و بین عمل دسته جمعی. هرکاری که با اشتراک مساعی انجام گیرد عمل دسته جمعی است. یک عده که به اتفاق هم سنگی را از زمین بلند میکنند یا باندی تشکیل میدهند برای دزدی و سرقت یا برای اشغال مناصب، عمل دسته جمعی کردهاند. حتی یک دسته دزد مسلح سرگردنه نیز عمل دسته جمعی انجام میدهند. مطلق باندهای هروئین فروشی یا تریاک قاچاق عمل دسته جمعی است. اما عمل اجتماعی عملی است که هدف، فرد نباشد بلکه جامعه باشد، غم غیر و تیمار