یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٢ - ( حریت ) آزادمنشی و مناعت طبع، عزلت و انزوا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٧٢

صفحه ٤٤:

حقوق و تحول زمان:

رویه قضایی باید آیینه و انعکاسی از مقتضیات عصر و تغییر و تبدلات اقتصادی و فرهنگی باشد. وقتی رویه قضایی و احکام دادگاههای اروپایی را مطالعه میکنیم خواهیم دید که آنچه فرضاً در سی سال اخیر از اختراعات و صنایع جدید در شؤون اجتماعی مردم پدید آمده مباحث و مطالبی نیز از آنها ضمن دعاوی در دادگاهها طرح شده و رویههایی برای حل اختلافات مربوط به هرکدام معلوم و مشخص شده است، اما در کشور ما ...

ایجاد امنیت واقعی و آسایش در امور زندگانی تنها از انتظامات پلیسی و افزودن نوع جرایم و کیفرها ساخته نیست، بلکه این قبیل اصلاحات وابسته به نهضت علمی و انقلاب فکری و قضایی و تطور و تجدد در رویه دادگاهها به تناسب اوضاع و احوال متغیر و مقتضیات مدنیت جدید میباشد.

روح ثابت حقوق و پیکر متغیر آن:

از همین جا لزوم پیدا کردن مبنای فلسفی حقوقی اسلامی را میتوان فهمید. چون بالضروره احتیاجات متغیر است، دستور ثابت وقتی میتواند همه جا و همیشه ثابت بماند که به شکل یک روح و قوه حیاتی باشد؛ صرفاً یک چهارچوب خشک کلی قابل تطبیق نیست مادامی که روح قانون شناخته نشود [١].

سه قسمت که از لحاظ حقوق اسلامی لازم است بحث شود:

١٩. ما در این بحث سه قسمت را باید بشناسیم: روشها و تطورات فقهی در مسأله فلسفه حقوق که از بحث در قیاس و عقل به عنوان مبدأ تشریع فهمیده میشود، دیگر تطورات کلامی اشعری و غیر اشعری، سوم تطورات حقوقی در اروپا.