یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٩ - عرفان حافظ
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ١١٩
با اینهمه آن رنج شما گنج شما باد افسوس که بر گنج شما پرده شمایید
روبند گشایید و ز سر پرده کذا اسرار پس خویش بدانید که سلطان نه گدایید
گنجید نهان گشته در این توده پرخاک چون قرص قمر ز ابر سیه باز برآیید
این اشعار ظاهراً از ملای رومی در دیوان شمس است. باید با اصل تطبیق و مقابله شود.
خاقانی در صفحه ٢١٥ دیوان خود قصیدهای مفصل و عالی دارد در وصف حج که در سفری که به مکه رفته سروده است، رجوع شود.
ایضاً در صفحه ٨٨ قصیده دیگری در وصف حج دارد که با این بیت شروع میشود:
شبروان در صبح صادق کعبه جان دیدهاند صبح را چون مُحرمان کعبه عریان دیدهاند
رجوع شود به مقدمه دیوان خاقانی، صفحه هفده و هجده.
ایضاً ناصرخسرو اشعار معروفی دارد راجع به حج که به میم ختم میشود. رجوع شود به اربعین طهرانی.
رجوع شود به مقاله «سرگذشت اندونزی» در مجله راهنمای کتاب، شماره آذرماه ٤٠.
ایضاً رجوع شود به ورقههای «کعبه ونقش اجتماعی آن».
کسانی که از صدر اسلام تا سال ٣٣٥ به نقل مسعودی امارت حجاج را به عهده داشتهاند
مسعودی در آخر جلد دوم مروج الذهب تحت عنوان «ذکر تسمیة من حج بالناس اول الاسلام الی سنة خمس و ثلثین و ثلثمأة» و از سال فتح مکه که سال هشتم هجرت است شروع کرده و میگوید