یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٠ - ( حریت ) آزادمنشی و مناعت طبع، عزلت و انزوا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٧٠

رومیان از دو نوع حقوق استفاده میکنند، یکی حقوق اختصاصی به آنان، دوم حقوق مشترک با ملتهای دیگر، و حقوق اختصاصی رومیان به حقوق مدنی موسوم بوده و مبانی آن به مبادی اولیه حقوق روم اتصال یافته اما حقوق ملتها از حیث زمان جدیدتر میباشد، هم به رومیان و هم به امور بیگانگان و ملتهای مغلوب یا متحدین رومیان شامل شده است.

در صفحه ٢٢ میگوید:

حقوق انگلستان:

علم حقوق در انگلستان مبتنی به سه قسم قواعد میباشد.

اول قواعدی که از عرف و عادت و رسوم مردم پدید آمده و در احکام دادگاههای عمومی تشکل و تعیین یافتهاند (سابقه قضایی) ... حقوقی که مبتنی به چنین سوابق از عرف و عادت باشد به حقوق عمومی نامیده میشود، منظور از آن غیر از حقوق عمومی مصطلح در کشورهای دیگر است.

دوم قواعدی که ضمن قوانین مجلس تحقق یافته است.

سوم قواعدی که از وجدان و ضمیر انسانی و از احکام عدل و نصفت منبعث میشود.

نوع اول و دوم در دادگاههای عمومی و نوع سوم در دادگاههای خصوصی مورد استناد و عمل قرار میگیرد ... دادگاههای خصوصی از قدیم وابسته به شورای پادشاهی انگلستان بوده ...

صفحه ٢٤:

بنابراین این سه نوع، حقوق سه سازمانی است که هریک در تاریخ داخلی کشور انگلستان مشخصات خاصی داشته است:

اول مردم، دوم مجلس، سوم پادشاه.