یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٥ - ( حریت ) آزادمنشی و مناعت طبع، عزلت و انزوا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٦٥

خود را نیز با توجه به موضوع حق اعمال نموده است.

شاید مقصود این است که فکر مطلوبیت و اصالت منافع اجتماعی که مقیاس حق و عدالت در انگلستان شناخته شده- با توجه به اینکه جنبه ملی و خصوصی داشته نه جنبه بشری و عمومی- سبب شده که به نام حق انواع ناحقیها را انجام دهند (این هم یک زیان فکر ملیت).

صفحه ٥٨:

مکتب تلفیق نظریه تاریخی و نظریه اجتماعی:

نحله اجتماعی: این مکتب در فرانسه اهمیت زیادی یافته و اگوست کنت فرانسوی بانی و مؤسس این مکتب به شمار میرود. عقاید این مکتب ترکیبی از آراء مکتب تاریخی و مکتب مطلوبیت میباشد؛ عقیده تکامل تاریخی و تحولات زمانی حقوق را از مکتب تاریخی و نظریه تأمین منافع جامعه را از نحله مطلوبیت فرا گرفته با هم تلفیق نمودهاند.

صفحه ٥٩:

به عقیده اگوست کنت فرد حق ندارد ولی تکلیف متوجه اوست و هر فرد تنها این حق را دارد که تکلیف روزانه خود را انجام دهد. مطابق این عقیده حقوق فقط متعلق به جامعه بوده و افراد جز تکلیف چیزی بر ذمه ندارند ... بعضی از آنان فرد را در برابر جمع قرار داده و برای هریک حق و تکلیفی قرار دادهاند، چنانکه اسپنسر میگوید: هرشخص درباره خود آزاد و مختار است به شرطی که به آزادی متقابل شخص دیگر تخطی نکند.

ولی نباید اشتباه نمود که اسپنسر عقیده نامبرده را از لحاظ جامعه اظهار نموده بدین نظر که صرفه و صلاح جامعه در