یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٦ - عرفان حافظ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٧٦

ولی در کلمات شبستری که قبلًا نقل کردیم راز مطلب گفته شد و بهتر است از خود حافظ بشنویم.

حافظ در یک غزل میگوید:

ای آن که به تقریر و بیان دم زنی از عشق ما با تو نداریم سخن خیر و سلامت

و واضحتر از آن:

ای که از دفتر عقل آیت عشق آموزی ترسم این نکته به تحقیق ندانی دانست

تا آخر که اشاره است به بوعلی.

و دیگر:

سخن عشق نه آن است که آید به زبان ساقیا میده و کوتاه کن این گفت و شنفت

(قزوینی، ص ٥٦) به نظر ما دو چیز سبب شده که این معانی به این لباسها پوشیده شود: یکی اینکه قابل بیان برای غیراهل دل نبوده است و ناچار زبان خاص میخواسته است که دیگران به غلط نیفتند. دیگر آمیختن هنر با عرفان و استفاده از آن برای جلب و جذب مستعدان.

اما اشعار توضیح دهنده خود حافظ (رجوع شود به ورقه مخصوص) اما اشعاری که تمام آن از اول تا آخر (و حداکثر به استثنای یکی دو بیت) دلالت بر این معانی دارد (رجوع شود به ورقه مخصوص) و آن غزلها مفسر سایر غزلهاست.

اما غزلهایی که در متن خود غزل یکی دو بیت هست که مفسر همه غزل است (ایضاً رجوع شود به ورقه مربوطه).