یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٤ - حلّاج

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٣٠٤

اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن جامعه بستگی مستقیم دارد و شناخت واقعی مقولههای فکری و فرهنگی هر قوم، تنها در پرتو شناسایی و بررسی علمی شرایط تاریخی و اقتصادی و اجتماعی آن قوم میسر میگردد.

در صفحه ١١٥ میگوید:

شخصیت ثمره تکامل تاریخی- اجتماعی و شخصی و بروز ارزشهای اجتماعی انسان است. شخصیت محصولی است از یک روند تاریخی اجتماعی که در جریان پراتیک و درک ارزشهای اجتماعی حادث میشود، شکل میگیرد، قوام مییابد و چنانکه گفتهایم برای پاسخ دادن به یک ضرورت عینی و تاریخی به میدان کشیده میشود.

از طرف دیگر در صفحات ١٥٢- ١٥٤ میگوید:

اشعاری که اندیشههای مترقی حلاج را بازگو میکردند، اگرچه بهطور کلی سوزانده شدند اما تعدادی از آثار و اشعار موجود او دارای ذخایری از اندیشههای الحادی و دیالکتیکی میباشد. این آثار بر وحدت و پیوستگی متقابل اشیاء، تبدیل و تحول اشیاء به یکدیگر، بر پیدایی و ناپیدایی آنها تأکید مینمایند ...

ایضاً صفحه ١٠٧:

ساحت اندیشهها و چگونگی عقاید میرساند که پیدایش،