یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٩ - یادداشت حکومت اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٨٩

میآورد و نشان میدهد که بندگان برای راحتی اربابان هستند نه اربابان برای راحتی بندگان.

صفحه ٣٨:

نظر هابز در قرن ١٧:

هابز نیز همین نظر را دارد. به گفته این دو نفر دانشمند نوع بشر از گلههایی چند تشکیل شده که هریک برای خود رئیسی دارند که آنها را برای خورده شدن پرورش میدهند.

کالیگولا در قرن اول مسیحی:

فیلون (نویسنده یونانی اسکندرانی، متوفی ٤٥ میلادی) نقل میکند که کالیگولا (امپراطور خونخوار روم که از سال ٣٧ تا ٤٩ میلادی سلطنت کرده است) میگفته است همان قسمی که چوپان خلقتاً بر گلههای خود برتری دارد قائدین قوم نیز جنساً بر مرئوسین خویش تفوق دارند، و از استدلال خود نتیجه میگرفته که پادشاهان نظیر خدایان و رعایا نظیر چارپایان میباشند. استدلالات کالیگولا شبیه است به استدلالات گروسیوس. قبل از همه آنها ارسطو گفته بود: افراد بشر طبیعتاً مساوی نیستند، بعضی از آنها برای بندگی خلق شدهاند و برخی برای فرمان دادن.

روسو در صفحه ٤٠ ضمن انتقاد از حق زور (حق قوه) میگوید:

انتقاد و جواب لطیف روسو از فکر اینکه همه چیز از خداست:

میگویید تمام قدرتها از طرف خداست و تمام زورمندان را او فرستاده است. ولی این دلیل نمیشود که برای دفع زورمندان اقدام نکنیم. تمام بیماریها از طرف خداست ولی این مانع نمیشود که از آوردن طبیب خودداری نماییم. دزدی در گوشه جنگل به من حمله میکند، آیا کافی است فقط در مقابل زور تسلیم شده کیسهام را بدهم یا باید از این حد هم تجاوز نمایم و