یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧٢ - خوارج

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٣٧٢

هیچ کدام از ایندو را نداشتند، نه بصیرت در دین و نه بصیرت در عمل. خوارج نه تنها بصیرت در عمل نداشتند، منکر بصیرت در عمل بودند زیرا دین را یک امر تعبدی میدانستند، چنانکه در نمره ١٣ اشاره شد.

شعار خوارج:

١٦. آیه خوارج ظاهراً آیه ٥٧ از سوره انعام است:

ان الحکم الّا للَّه یقصّ الحق و هو خیرالفاصلین.

تأثیر خوارج در سایر فرق:

١٧. یکی از چیزهایی که از خوارج به بعضی از ماها رسیده تنگ نظری و تکفیر است. طوایف اسلامی در عین اینکه همه با یکدیگر اختلاف دارند، تحت تأثیر یکدیگر هم هستند. بنابراین تعجب ندارد اگر مثلًا روحیه خوارج به غیر آنها سرایت کرده باشد.

عقیده مخلّد بودن سایر فرق اسلامی [در عذاب] ظاهراً از خوارج به سایر مذاهب سرایت کرد.

مدارک (رجوع به نمره ١):

١٨. برای خوارج رجوع شود به ابن ابی الحدید، جلد ٤، صفحه ٤٤٨ و به علی و عصره، صفحه ٩٩٠، داستان محاجه ابن الکوّاء از طرف خوارج، و به ابن ابی الحدید، جلد ٢.

١٩. مطالعه در احوال خوارج از این نظر خوب است که بفهمیم چقدر در تاریخ اسلامی از لحاظ سیاسی و از لحاظ عقیده و سلیقه واز لحاظ فقه و احکام اثر گذاشتهاند.

تأثیر فرق اسلامی در یکدیگر:

فرق مختلف و دستههای مختلف هرچند در چهارچوب شعارها از یکدیگر دورند اما طبیعت آدمی دزد است؛ گاهی اشخاصی خودشان مثلًا سنّی هستند و طبیعت و سرشتشان شیعی است و گاهی به عکس، گاهی طبیعتاً متشرع و ظاهری است و انتحالًا متصوف و گاهی برعکس.

تفاوت میان نحله طبیعی و نحله انتحالی:

همچنین بعضی انتحالًا ممکن است شیعی باشند و طبیعتاً خارجی. این قاعده، هم در مورد افراد صادق است و هم در مورد امم.