یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٣ - ( حریت ) آزادمنشی و مناعت طبع، عزلت و انزوا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٥٣

حقی بر عهده حاضر داشته باشد؛ ناچار باید گفت الهی است و به اعتبار حقیقتی است که بر همه نسلها احاطه دارد، یعنی به اعتبار پیوند غایی است که بین گذشته و حاضر و آینده است.

حق قبلی فرزند بر پدر و مادر:

میگویند ابوالعلاء معرّی وصیت کرد که بر سنگ قبرش بنویسند: «هذا جنی علیه ابوه و لم یجن علی احد.» بچههایی در عصر جدید پیدا میشوند که به پدر و مادر خود اعتراض میکنند که شما که نمیتوانستید وسیله خوشی زندگانی ما را فراهم کنید چرا ازدواج کردید که ما به دنیا بیاییم. این عجیبترین سؤال بر عجیبترین نوع محدودیت حقوق شخصی است. یک زوج انسان خیال میکنند که طبیعی ترین حقوق آنها این است که از وجود خودشان هر نوعی که مایل باشند متمتع بشوند و آن وقت بچه سردر میآورد که شما حق نداشتید این استفاده را از وجود خودتان بکنید، چون پای حقوق ثالث در میان است و آن من هستم.

١٥. در صفحه ١٦ تحولات حقوق فطری میگوید:

نظم حقیقی اجتماع بر روی تکالیف و حقوق قرار دارد. در جامعه امروزی علاوه بر حقوق فردی باید حقوق اشتراکی جمعیتها، سندیکاها، شرکتها و بخصوص حقوق دولت را قبول نمود.

حق دولت به منظور حمایت از ضعفا و آیندگان بر حق فرد مقدم است:

... به عقیده مُورِن، حقوقدان معاصر فرانسوی، دولت نه تنها خدمتگزار اشخاص موجود کنونی است، بلکه نظر به تعاون و تضامن اجتماعی افراد در طی قرون و سالها دولت وظیفهدار حفظ و حمایت حقوق آیندگان بوده و برای این منظور باید از حاضرین فداکاریها و خدماتی را بخواهد ... با وجود عدم تساویهای اقتصادی، قاعده حقوقی «مساوات عمومی در برابر قانون» یک قاعده امتیاز و رجحان برای اقویاست و از این لحاظ حمایت ضعفا یکی از مهمترین مأموریتهای دولت است.