یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٣ - یادداشت خیر و شر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٤١٣

١٠. در اسفار، جلد ٣، صفحه ١١٥ [١]، تقسیم معروف را درباره موجود از جنبه خیر و شر مینماید و میگوید:

تقسیم معروف اشیاء از جنبه غلبه خیر و شر:

قد جرت عادة الحکماء بان یقسموا الموجودات الممکنة بالقسمة العقلیة فی بادی الاحتمال الی خمسة اقسام: ما هو خیر کله لا شر فیه اصلًا و ما فیه خیر کثیر مع شر قلیل و ما فیه شر کثیر مع خیر قلیل و ما یتساوی فیه الخیر و الشر و ما هو شر مطلق لاخیر فیه اصلًا. و الاقسام الثلثة الاخیرة غیر موجودة فی العالم اصلًا، انما الموجود من الخمسة المذکورة هو قسمان ..

عقول و نفوس سماویه خیر محضاند:

برای قسم اول از این دو قسم به عقول ونفوس کلیه سماویه و نفوس کامله انسانیه مثال میزند و درباره قسم دوم میگوید [٢]:

آتش مصداق خیر کثیر و شر قلیل است و همچنین برخی ادویه و اغذیه و حیوانات موذیه:

و مثال هذا القسم الموجودات الطبیعیة التی لایمکن وجودها علی کمالها اللائق بها الّا و قد یعرض لها بحسب المصادمات و المصاکات الاتفاقیة منع غیرها عن کمالاتها او محق الکمالات عن غیرها [٣] کالنار التی کمالها فی قوة الحرارة و الاحراق و بها تحصل المصالح العظیمة ... و کذلک الادویة و الاغذیة النباتیة التی قد یتضرر بها فی الندرة و کذلک وجود حیوانات فی انفسها خیراً الّا انها یعرض لها بسبب مصاکات اتفاقیة تأدی ضررها

---

[١] [مطابق با جلد ٧ چاپ ٩ جلدی، صفحه ٦٩][٢] این نکته را باید در نظر داشت که مسأله غلبه خیر بر شر مربوط میشود به وجود بالقیاس یعنی از جنبه نافع بودن و مضر بودن.[٣] این همان است که در [پاورقی صفحه ٤١١] راجع به فلسفه وجود خود اضداد بحث کردیم. در باب مصالح عظیمتر وجود آن اضداد باز دو مبحث است: یکی مصالحی است که بر اصل وجود اینها بار است که اکثریت دارد نسبت به مفاسد وجود اینها و دیگر مصالحی است که بر نفس تضادها و تصادمها و مصائب و بدیها بار است.