یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٢ - یادداشت خیر و شر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٤١٢

الباقیة و کذا شریة هذه الافعال الذمیمة کالزنا و الظلم بالنسبة الی السیاسة البدنیة او المدنیة و الظلم انما هو شر بالنسبة الی المظلوم علی الوجه الذی عرفته و اما بالنسبة الی الظالم من حیث هو ظالم فلیس بشر الّا بکونه ذا قوة نطقیة فیتضرر به ازید مما یتضرر به المظلوم فی اکثر الامر.

الام و اوجاع؟!:

و کذلک الآلام و الاوجاع و الغموم و الهموم و غیرها فهی من حیث کونها ادراکات لامور و من حیث وجودها او صدورها من العلل الفاعلة لها خیرات کمالیة و انما هی شرور بالقیاس الی متعلقاتها من الاعدام و الفقدانات او المفسدات او المولمات.

فاذا تصفحت عن جمیع الاشیاء الموجودة فی هذا العالم المسماة عند الجمهور شروراً لم تجدها فی انفسها شروراً بل شرور بالعرض، خیر بالذات کما مرّ بیانه بالوجه القیاسی. و الغرض من ذکر هذه الامثلة لیس الاستدلال علی هذا المطلب من جهة الاستقراء او التمثیل بل لدفع النقوض بایرادها و لیتضح الفرق بین الشر بالذات و الشر بالعرض.

٨. اسفار، صفحه ١١٤: اشکال مهمی درباره اوجاع و آلام که قبلًا اشاره شد متعرض میشود که قابل تأمل است.

شرور یا در ابتدا عارض میشود و یا بعد از تکون:

٩. ایضاً در این صفحه میگوید: شروری که عارض مواد میشود بر دو قسم است: یا در ابتدای امر ملحق میشود که مانع میگردد استعداد کمال آنطور که هست بروز کند، مانند تشویهاتی.

تشویهات خلقت:

که در خلقت صورت میگیرد (مسأله تشویهاتی که به سبب زیادت عضو پیدا میشود، مورد بحث واقع نشده است) و یا بعد از تکون ملحق میشود. این نیز بر دو قسم است: یا به صورت مانع و حاجب است، مثل ابر که مانع تابش آفتاب میشود و یا به صورت تضاد است، مانند سرمای شدید که در یک شب استعداد میوه را از میان میبرد (یا میکروبهای مضره).