مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠ - دو امتیاز

منظور اتحاد جبههای و سیاسی بود، یعنی تشکیل صف واحد در مقابل دشمن غارتگر [١].

سید به مسلمانان هشدار میداد که «روح صلیبی» همچنان در غرب مسیحی، بالاخص در انگلستان زنده و شعلهور است. غرب علیرغم اینکه با ماسک آزادمنشی تعصب را نکوهش میکند خود در دام تعصب (خصوصاً تعصب مذهبی علیه مسلمانان) سخت گرفتار است. سید علیرغم آنچه فرنگیمآبان تعصب را نکوهش میکنند، مدعی بود تعصب بد نیست، تعصب مانند هرچیز دیگر افراط و تفریط و اعتدال دارد. افراط در تعصب که در انسان حس جانبداری بیمنطق و کور ایجاد میکند بد است، اما تعصب به معنی «تصلّب» و غیرت حمایت از معتقَدات معقول و منطقی نه تنها بد نیست، بسیار مستحسن است. سید میگفت:

اروپاییان چون اعتقاد دینی مسلمانان را استوارترین پیوند میان آنان میبینند، میکوشند تا با نام مخالفت با تعصب، این پیوند را سست کنند ولی خود بیش از هر گروه و کیش به تعصب دینی گرفتارند. گلادستون ترجمانی است از روح پطرس راهب، یعنی بازنمای جنگهای صلیبی [٢].

واقعبینی سید پس از حدود نیم قرن به خوبی آشکار شد. آنگاه که افسر اروپایی فرمانده ارتش یهود در جنگ اول اعراب و اسرائیل، بیتالمقدس را از مسلمانان گرفت و تحویل یهودیان داد و دولت صهیونیستی اسرائیل تشکیل شد، گفت: «الان جنگهای صلیبی پایان یافت.»

رواج اندیشه قومیتپرستی و ملّیتپرستی و به اصطلاح «ناسیونالیسم» که به صورتهای پانعربیسم، پانایرانیسم، پانترکیسم، پانهندوئیسم و غیره در کشورهای اسلامی با وسوسه استعمار تبلیغ شد، و همچنین سیاست تشدید نزاعهای

---

[١]. رجوع شود به مقاله «الغدیر و وحدت اسلامی» در کتاب یادنامه علامه امینی [یا کتاب شش مقاله اثر استاد شهید] و بحثهای آقای محیط طباطبایی در کتاب نقش سید جمالالدین در بیداری مشرقزمین، ص ٧٧- ١٢٨.[٢]. سیری در اندیشه سیاسی عرب، ص ١٠٢.