مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٨ - شباهت انقلاب ایران با انقلاب صدر اسلام

بعضی میگویند یعنی قشریات مذهب، مناسک مذهب، آداب مذاهب که مردم به آن آداب اهمیت زیادی میدهند، نه حتی روح معنویت مذهب. هر مذهبی از خودش یک سلسله آداب و مناسک دارد که احترام روحانیون هر مذهب جزء آداب مذهب میشود. مثلا اگر پیروان یک مذهب ببینند روحانیون آن مذهب آن احترام شایستهای که باید داشته باشند ندارند و مورد اهانت قرار میگیرند عواطف مذهبیشان جریحهدار میشود.

شباهت انقلاب ایران با انقلاب صدر اسلام

ولی ما خودمان این مطلب را میدانیم که اسلام یک معنویت محض آن گونه که غربیها درباره مذهب تصور دارند نیست. لزومی ندارد ما درباره انقلاب امروز ایران بحث کنیم، درباره خود انقلاب صدر اسلام چگونه بود؟ انقلاب صدر اسلام که یک انقلاب اسلامی و مذهبی بود در همان حال که انقلاب معنوی بود انقلاب سیاسی بود، در همان حال که انقلاب معنوی و سیاسی بود انقلاب مادی و اقتصادی هم بود؛ یعنی حریت، آزادگی، عدالت، نبودن تبعیضهای اجتماعی و شکافهای طبقاتی در متن تعلیمات اسلامی است، یعنی آن دو بعد دیگر بیرون از اسلام نیست.

راز موفقیت این نهضت این است که آن دو بعد دیگر هم رنگ اسلامی به خود گرفت. در جامعه ما واقعا برای پرکردن شکاف طبقاتی مبارزه میشد ولی در این حد مبارزه میشد که یک رنگ معنوی هم گرفته بود که اسلام میگوید نباید شکاف طبقاتی [در جامعه باشد،] اسلام میگوید جامعه باید جامعه توحیدی باشد، اسلام طرفدار جامعه بیطبقه است. جنبههای آزادیخواهانه هم رنگ اسلامی به خود گرفته بود.

در صدر اسلام هم همین طور بود. شما میبینید در صدر اسلام انسان به مظاهری یعنی تعبیرات و جملههایی در موضوع حریت و آزادی برخورد میکند که خیال میکند در قرن هجدهم و انقلاب فرانسه یا در قرن بیستم بوده. مثل داستان معروف خلیفه دوم که جرج جرداق هم جمله او را با جمله امیرالمؤمنین مقایسه میکند.