مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٩٤ - تمرکز و قدرت

اختیار دستگاه امامت و رهبری دینی قرار دهد.

نیمی از خمس، سهم امام نامیده میشود که به حسب نظر فقهای شیعه مصرفش حفظ و ابقای دین است.

در حال حاضر یگانه بودجهای که عملًا سازمان روحانیت ما را میچرخاند و نظام روحانی ما روی آن بنا شده و روحانیت ما طرز و سبک سازمانی خود را از آن دریافته و تأثیر زیادی در همه شئون دینی ما دارد «سهم امام» است.

روحانیین و مجتهدین برای وصول این بودجه که نوعی مالیات است هیچ گونه الزام و اجباری به وجود نمیآورند. این خود مردم مؤمن مسلماناند که با کمال رضایت و طیب خاطر، به روحانیینی که مورد اعتماد و اطمینانشان هست مراجعه میکنند و این مالیات شرعی را میپردازند. روحانیین سازمان ممیزی برای این مالیات ندارند؛ خود مردم به حکم وجدان و ایمان، وجوهی که به مالشان تعلق میگیرد- چه کم و چه زیاد- از رقمهای کوچک گرفته تا رقمهای صدهزار تومانی و چندصد هزار تومانی میپردازند.

امتیاز روحی سهم امام بر بودجه اوقاف، ضمیمه شدن عواطف و تواضع و اظهار ارادت پرداختکنندگان است.

توجه سهم امام از طرف عامه مردم به کسی، تابع تشخیص و حسن ظنّ آنهاست. و اما این که طرف واقعاً صلاحیت دارد یا ندارد تابع این است که عامه مردم تا چه اندازه در تشخیص خود اشتباه نکرده باشند و عواملی غیر از صلاحیت واقعی طرف دخالت نکرده باشند. به هرحال برنده نهایی، سهم امام است. یک سلسله علل و معلولی منظم بین معرفیشدن کسی و سپس حسن ظنّ مردم و بعد رسیدن سهم امام و آنگاه در دست گرفتن زعامت و ریاست برقرار است.

تمرکز و قدرت

تا صد سال پیش که تمدن جدید به ایران نیامده بود و وسایل ارتباط بین شهرها کمتر بود، مردم هر شهری معمولًا وجوهات خود را به علمای همان شهر میپرداختند و غالب آن وجوه در همان جا مصرف میشد. ولی در یک قرن اخیر در اثر پیدایش وسایل جدید ارتباطات و نزدیک شدن منطقهها به یکدیگر، عادت بر این شد که وجوهات به همان کسی داده شود که مرجع تقلید است. مراجع تقلید از