مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١٦ - نسبیت و موقت بودن وسیله ها

یکدیگرند. هر نسلی مسئول هدایت نسل بعدی است. بالاخص کسانی که سمت رسمی رهبری دارند مسئولیت بیشتری دارند. به هر حال این نتیجه یعنی هدایت یافتن باید به دست آید، و اما وسیلهای که باید از آن استفاده شود، برای همیشه و همه جا تعیین نشده و قابل تعیین و اندازهگیری هم نیست.

در آیه کریمه میفرماید: قوا انْفُسَکمْ وَ اهْلیکمْ ناراً وَقودُهَا النّاسُ وَ الْحِجارَةُ [١] یعنی خودتان و خاندانتان را از آتشی که آتشگیرهاش آدم است و سنگ، حفظ کنید. خودِ نتیجه را میخواهد، به وسیله کار ندارد.

در اسلام برای هدایت و رهبری، یک شکل صد درصد معین ترسیم نشده که همه اجزاء و مقدمات و مقارنات و شرایط و موانع در نظر گرفته شده باشد، و اساساً قابل تعیین و ترسیم و اندازهگیری نیست چون متفاوت است. رهبری مردم مثل نماز یک امر تعبدی و یکنواخت نیست، یا فیالمثل از نوع وِرد خواندن و مَنتر خواندن نیست که طرفْ یک وردی حفظ است برای عقربزدگی یا مارزدگی و هر عقربزده یا مارزده را که بیاورند او همان ورد معین را که حفظ کرده میخواند.

نسبیت و موقت بودن وسیله ها

یک چیز در یک جا وسیله هدایت است و بسا هست همان چیز در جای دیگر وسیله گمراهی و ضلالت باشد. منطقی که یک پیرزن را مؤمن میکند اگر در مورد یک آدم تحصیلکرده به کار برده شود او را گمراه میکند. یک کتاب در یک زمان، متناسب ذوق عصر و ذوق زمان و سطح فکر زمان بوده و وسیله هدایت مردم بوده است و همان کتاب در زمان دیگر اسباب گمراهی است. ما کتابها داریم که در گذشته وظیفه خود را انجام دادهاند و صدها و هزارها نفر را هدایت کردهاند ولی همان کتابها در زمان ما کسی را هدایت نمیکند، سهل است، اسباب گمراهی و شک و حیرت مردم میباشد، از کتب ضَلال باید شمرده شود؛ خرید و فروش آنها، طبع و نشر آنها خالی از اشکال نیست.

عجب! کتابی که هزارها بلکه دهها هزار را در گذشته هدایت کرده است، حالا