را که میخواندند و مثلا صبحانهای میخوردند مسئله مباحثه مطرح میشد، یک مباحثه منظم، خودش هم مجلس را اداره میکرد: آقای مادی و ماتریالیست تو هر حرفی که داری آزادانه بگو، هرچه میخواهد دل تنگت بگو. خدا را قبول نداشتند، به پیغمبر ایراد میگرفتند، به قرآن ایراد میگرفتند، هرچه دلشان میخواست میگفتند و مباحثه میکردند.

پیوند آینده انقلاب اسلامی با آینده روحانیت

وقتی که زمان چنین زمانی باشد رهبری دینی چه نقشی باید داشته باشد؟ این که عرض میکنم وظیفه روحانیت در آینده خیلی دشوار است به این دلیل است. حالا صد برابر دوره مأمون افکار متضاد و متناقض وجود دارد. الان روحانیت صد برابر سال گذشته و ده سال گذشته احتیاج به تقویت و برنامه و کار دارد. مردم صد برابر گذشته احتیاج به ارشاد و هدایت و راهنمایی دارند، احتیاج به تعلیم اخلاقی و معنوی دارند. روحانیت باید بجنبد ... [١] وحدت و تشکیلات خوشبختانه در تهران بهوجود آمده. جامعه روحانیت و شورای روحانیت و طبقهبندی و شکل بندی منطقههای مختلف و نماینده فرستادن در آن جامعه مقداری [سازمان یافته، اما] هنوز به جایی نرسیده، امیدواریم پیشرفت کند، به همه ایران سرایت کند، همه روحانیت به یکدیگر مرتبط و متصل شوند، تشکیلات پیدا کنند و بعد خودشان را تقویت کنند، نشریات زیاد داشته باشند.

تا آنجا که اطلاع داریم بعد از این انقلاب اغلب مساجد خلوت شده، چرا خلوت شده؟ با این که آدم فکر میکرد بعد از انقلاب باید مردم بیشتر به مساجد هجوم بیاورند. علتش این است: قبل از پیروزی انقلاب یک سلسله مسائل برای مردم مطرح بود و آن مسائل در مساجد مطرح بود، مردم هم جمع میشدند، بعد از پیروزی انقلاب یک سلسله مسائل دیگر باید مطرح شود. مساجد خودشان را برای آن مسائل آماده نکردهاند و باید آماده کنند و مساجد باید احیا شود. رادیو تلویزیون ضرورت دارد برنامه مذهبی داشته باشد، حزب اسلامی باید وجود داشته باشد، باید مردم تمرین سیاسی در احزاب ببینند، باید حزب رشد سیاسی مردم را

[١]. [افتادگی از نوار است.]