مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٩ - ١ محرومیت مادی

و هجوم [وجود دارد قادر به ایجاد انقلاب است.]

نسخه درمان مصلحان برای جهان اسلام

این است که مصلحان و دوراندیشان اسلامی وقتی که به فکر اصلاح دنیای اسلام افتادند و این جهان بیمار اسلام را مورد مطالعه قرار دادند که این بیمار چه بیماری دارد که در این قرون اخیره سر جای خودش خوابیده و تکان نمیخورد، مانند یک طبیب، جهان اسلام را مورد مطالعه قرار دادند [تا ببینند] این موجود زندهای که قرنها بر جهان سیادت کرده و یکی از بزرگترین تمدنها و فرهنگها را به وجود آورده است، در حدود پنج قرن پیشروترین، قویترین و عالِمترین ملتهای جهان بوده چه سبب شده که به این حال نزار افتاده است؟ چه بیماری دارد؟ امثال سید جمال الدین اسدآبادی وقتی که مطالعه کردند گفتند یکی از آن علل، یکی از موجبات بیماری یا بگوییم یکی از آن بیماریهای مزمن این است که عنصر حرکت و انقلاب که نامش جهاد است در این دین فراموش شده، حتی عنصر امر به معروف و نهی از منکر به معنی وسیع خودش در این دین فراموش شده. اسلام یک دین مهاجم و متعرض است علیه اوضاع فاسد و نابسامانی که در جامعه وجود پیدا میکند. این بود که از صد سال پیش این فکر مطرح شد که این عنصر را باید در جهان اسلام از نو زنده کرد و در واقع این بیمار را از این بیماری مزمن باید نجات داد.

پس معلوم شد که مکتبها از نظر این که انقلابی باشند یا انقلابی نباشند متفاوتاند و تفاوت در اینجاست که آیا در این مکتب عنصر هجوم و تعرض و انکار و نفی وضع حاکم موجود، هست و یا نیست؟ اگر نباشد، این مکتب نمیتواند انقلابی را به وجود بیاورد تا چه برسد که بتواند این انقلاب را بعدها هدایت و رهبری کند؛ و اگر چنین عنصری در او وجود داشته باشد این مکتب این شایستگی را دارد.

نظریات درباره ریشه انقلابها :

١. محرومیت مادی

بعد یک مسئله دیگر مطرح است که یک مسئله انسانی است، یعنی مسئلهای است